Иднината никогаш не делува целосно сигурна. Но во овој период на брзи и интензивни трансформации – политички, технолошки, културни и научни – можеби е потешко од кога било да се добие јасна претстава што нè чека зад следниот агол.

Во „WIRED“ се опседнати со тоа што доаѓа понатаму. Нивната потрага по иднината најчесто се манифестира преку темелно истражени приказни, длабински видеа и интервјуа со луѓето кои помагаат таа да се обликува. Токму затоа неодамна прифатија и нов слоган: "For Future Reference". Фокусирани се на приказни кои не само што објаснуваат што следи, туку и помагаат тоа да се обликува.

Во тој дух, неодамна имаа интервјуа со низа истакнати личности од различни сфери што ги опфаќа „WIRED“ – и кои учествуваа на нивниот настан "Big Interview" во Сан Франциско – како и студенти кои целиот свој живот го поминале опкружени со технологии што сè почесто се чини дека ќе им ги нарушат животите и егзистенциите. Главниот фокус, очекувано, беше вештачката интелигенција, но разговорите се проширија и на други области од културата, технологијата и политиката. Замислете го ова како еден пресек на тоа како луѓето денес размислуваат за иднината – и можеби груба мапа за тоа каде одиме.

AI насекаде, постојано

Јасно е дека вештачката интелигенција веќе е интегрирана во секојдневниот живот на луѓето исто толку колку што пребарувањето беше уште од деновите на „Alta Vista“. Како и кај пребарувањето, случаите на употреба најчесто се практични или рутински. „Користам многу LLM модели за да добијам одговори на сите прашања што ги имам во текот на денот“, вели Ангел Трамонтин, студент на "Haas School of Business" при Универзитетот во Калифорнија, Беркли.

Неколкумина од нивните соговорници истакнаа дека користеле AI во последните неколку часа, па дури и минути. Во последно време, коосновачката и претседателка на „Anthropic“, Даниела Амодеи, го користи чет-ботот на својата компанија како помош во грижата за децата. „Claude всушност ми помогна мене и на сопругот да го научиме постариот син да врши нужда во нокшир“, вели таа. „А неодамна го користев "Claude" и за нешто слично на панично пребарување симптоми за ќерка ми.“

Таа не е единствената. Режисерот на „Wicked“, Џон М. Чу, се свртел кон LLM модели „само за да добијам совет околу здравјето на моите деца, што можеби и не е најдобро“, признава тој. „Но е добра почетна референтна точка.“

И самите компании што развиваат "AI" го гледаат здравството како потенцијална област за раст. „OpenAI“ овој месец го најави „ChatGPT Health“, откривајќи дека „стотици милиони луѓе“ го користат чет-ботот секоја недела за прашања поврзани со здравје и благосостојба. („ChatGPT Health“ воведува дополнителни мерки за приватност, со оглед на чувствителноста на прашањата.) „Anthropic“ со својот „Claude for Healthcare“ ги таргетира болниците и здравствените системи како клиенти.

Не сите што ги интервјуиравме имаат толку интензивен пристап. „Се трудам воопшто да не го користам“, вели студентката од Беркли, Сиена Вилалобос. „Кога станува збор за сопствената работа, многу е лесно да имаш став. "AI" не треба да ти дава став. Мислам дека тоа треба сам да можеш да го формираш.“

Овој став можеби станува сè поредок. Според неодамнешно истражување на "Pew Research", речиси две третини од американските тинејџери користат чет-ботови. Околу 3 од 10 велат дека ги користат секојдневно. (Со оглед на тоа колку е „Google Gemini“ денес испреплетен со пребарувањето, веројатно многу повеќе луѓе користат "AI" без ни да бидат свесни за тоа или да имаат таква намера.)

Подготвени за лансирање?

Темпото на развој и имплементација на "AI" е немилосрдно, и покрај загриженоста за нејзините потенцијални влијанија врз менталното здравје, животната средина и општеството во целина. Во оваа широко отворена регулаторна средина, компаниите во голема мера се оставени сами да се саморегулираат. Па, кои прашања треба да си ги поставуваат AI-компаниите пред секое лансирање, во отсуство на јасни правила од законодавците?

„’Што може да тргне наопаку?‘ е навистина добро и важно прашање што би сакал повеќе компании да си го поставуваат“, вели Мајк Масник, основач на технолошко-политичкиот портал „Techdirt“.

Фокусот на последиците беше заедничка тема кај речиси сите наши соговорници – вклучувајќи ја и Амодеи од „Anthropic“. Пред лансирање нов AI-агент, вели таа, компаниите мора да се запрашаат: „Колку сме сигурни дека направивме доволно безбедносни тестирања на овој модел?“ Слично како производителите на автомобили што прават краш-тестови, креаторите на чет-ботови мора да се осигураат дека она што го пуштаат на пазарот е што е можно посигурно. „Ова навистина го пуштаме во светот; тоа е нешто на кое луѓето ќе се потпираат секојдневно“, вели таа. „Дали ова е нешто што би ми било прифатливо да му го дадам на моето сопствено дете да го користи?“

Извршниот директор на „Cloudflare“, Метју Принс, нагласи дека AI-компаниите треба да работат на градење доверба уште пред лансирањето на нов производ. Според неодамнешна анкета на „YouGov“, иако 35 проценти од возрасните во САД велат дека користат AI секојдневно, само 5 проценти „многу ѝ веруваат на AI“, додека 41 процент се сомничави. Истражување на „Ipsos“ покажа дека довербата во AI-компаниите за заштита на личните податоци глобално опаднала од 2023 до 2024 година. „Мислам дека многу од нив го ставаат финансискиот профит пред моралот, и тоа е една од најголемите опасности“, вели Вилалобос.

Низа високопрофилни тужби поради наводни штети предизвикани од "AI" дополнително го нарушија јавното мислење за некои даватели на чет-бот услуги. Што повторно нè враќа на прашањето за последиците.

„Кого тоа повредува и кому му нанесува штета?“ прашува Мишел Џавандо, претседателка на непрофитната организација „Omidyar Network“, која соработуваше со „WIRED“ на овој проект. „Ако не го знаете одговорот, тогаш немате доволно луѓе во просторијата.“

Ризик и награда

Како што и прилега на технологија што брзо се развива и има многу лица, нашите соговорници не се согласија околу една единствена перспектива за "AI".

Земете го примерот на Принс од „Cloudflare“, чија компанија направи можеби повеќе од која било друга за да ги држи AI-компаниите одговорни за масовното „стружење“ на веб-страници за податоци за обука. И покрај тој конфронтирачки однос, тој останува оптимист за технологијата во целина. „Јас сум прилично оптимист во врска со AI“, вели Принс. „Мислам дека таа всушност ќе го направи човештвото подобро, а не полошо.“

Неколку студенти од Беркли ја наведоа сигурноста на работните места и приватноста на податоците како долгорочни грижи, додека "AI" сè повеќе се вкоренува. „Многу луѓе на кампусот се навистина под стрес околу тоа дали областа во која влегуваат ќе продолжи да постои“, вели студентката Абигејл Кауфман. Џереми Алер, извршен директор на финансиската технолошка компанија "Circle", се согласува: „Промената во природата на трудот и како тоа може да влијае врз луѓето и економијата … Постојат многу големи прашања и сериозни ризици околу тоа, а никој навистина нема добри одговори.“

Неодамнешни истражувања на економисти од Универзитетот Стенфорд покажаа дека можностите за вработување на младите веќе се во опаѓање, а повеќе технолошки гиганти ја наведоа "AI" како причина за реструктурирање на работната сила.

Отворените прашања околу "AI" се прошируваат и во здравството – и покрај тоа што дел од соговорниците со голема подготвеност ја прифатија "AI" токму во тој контекст. „Постојат грижи околу грижата за пациентите“, вели лекарот Ерик Топол, автор на книгата "Super Agers". „Имаме многу грешки што ги прават лекарите, секако, и во медицината, но не сакаме да воведеме нови, ниту да ја влошиме состојбата со "AI".“

Сепак, загриженоста за идните последици не ја потисна сегашната практична корист. „Работам на презентација за да ги научам луѓето во мојата земја, Перу, како да користат AI“, вели Гонзало Васкез Негра, кој студира МБА во Беркли. „Последниот пат кога користев "AI" беше за пишување поезија“, вели студентката Џилијан Балингит од Беркли. „Имам потешкотии со уредување на текстот, па ја искористив "AI" само за да ми помогне да ги доусовршам мислите и чувствата.“