Иако денес се доживува како природен вовед во годината, неговото место во календарот се оформувало постепено, под влијание на општествени, политички и културни промени. Низ историјата, јануари добивал значења што одат подалеку од обичното мерење на времето.

Од античкиот Рим до современиот период, овој месец бил поврзан со различни ритуали, планови и очекувања. Луѓето во јануари барале знаци за иднината, носеле важни одлуки и ги поставувале темелите за она што доаѓа. Токму затоа, јануари крие многу интересни обичаи и верувања кои го отсликуваат односот на човекот кон времето и промените.

Почетокот на Новата година отсекогаш бил обвиткан со бројни народни верувања и обичаи, кои и денес се прераскажуваат и почитуваат во многу домови. Според овие преданија, првиот ден од годината има особена симболика – се верува дека она што го правиме на 1 јануари може да влијае врз тоа какви ќе бидат следните 12 месеци, дали ќе донесат среќа, здравје, напредок или, пак, пречки и загуби.

Од римските календари до симболиката на вратите: Како јануари стана почеток на новата година

Во стариот Рим, годината воопшто не започнувала во јануари, туку во март – месецот посветен на богот Марс. Дури за време на владеењето на кралот Нума Помпилиј, јануари бил додаден како посебен месец во календарот и постепено ја добил улогата на почеток на годината. Неговото име потекнува од латинскиот збор ianua, што значи врата или премин, а е поврзано со богот Јанус – божество со две лица, едното свртено кон минатото, а другото кон иднината.

Оваа симболика совршено се вклопила во идејата за нов почеток. Јануари станал период кога луѓето се навраќаат на она што поминало и се подготвуваат за она што доаѓа – концепт што се задржал до денес во речиси сите култури во светот.

Месец на одлуки, обичаи и празници: Зошто јануари има посебно место во традицијата?

Во многу култури, јануари е месец на новогодишни одлуки, кои претставуваат лични ветувања и желба за промена. Овој обичај има длабоки корени во минатото, кога луѓето во првите денови од годината давале завети на боговите, надевајќи се на заштита, здравје и успех во месеците што следат.

Интересно е што значењето на јануари не е исто насекаде. Во Кина, овој месец често се поклопува со периодот на прослава на Лунарната, односно Кинеската Нова година, кога преку ритуали, фенери и семејни собири симболично се брка лошата среќа и се повикува благосостојбата. Во некои северни култури, пак, јануари бил време на тишина и одмор, посветено на планирање и внатрешна рамнотежа.

Јануари не е ист насекаде во светот

Иако често се смета за најстудениот месец во годината, јануари тоа не е во сите делови од светот. На јужната хемисфера тој го означува врвот на летото, додека во одредени региони токму февруари ја носи титулата најстуден месец. Јануари е познат и по сезонските распродажби, кои за првпат биле забележани во Велика Британија во 1865 година, како начин трговците да ги расчистат залихите по празниците.

Дополнително, овој месец има и најмногу денови посветени на меѓународни обележувања, како Денот на прегратките или Денот на благодарност кон природата. Статистиките покажуваат дека токму во јануари луѓето најчесто започнуваат нови проекти, ги менуваат навиките и носат важни животни одлуки, водени од симболиката на „чистиот почеток“.

Традиција и суеверие

Доколку сте наклонети кон традицијата и народните верувања, еве што се смета дека е добро да се направи, но и што треба да се избегнува на самиот почеток на годината.

Да се носи нешто ново

Според народното верување, добро е во новата година да се облече барем едно ново парче облека. Тоа не мора да биде целосно нова комбинација – доволни се нови чорапи, долна облека или мал детаљ. Се смета дека новата облека симболично привлекува среќа, изобилство и пари во текот на целата година.

Да се заврши мала, симболична работа

Се верува дека е корисно да се направи некоја лесна обврска, само за да се „покрене“ работната енергија. Според народното сфаќање, тоа носи успех и напредок, но се советува да не се претерува со работа.

Што не треба да се прави, според верувањата?

Да се внимава ништо да не се скрши

Кршењето предмети, дури и ненамерно, се смета за лош знак. Според народните верувања, ваквите случувања на почетокот од годината можат да најават проблеми и тешкотии во месеците што следат.

Да се избегнуваат тага и солзи

Почетокот на годината, според традицијата, треба да биде исполнет со смеа, радост и позитивна енергија. Се верува дека солзите, расправиите и тагата можат негативно да ја обележат целата година.

Без разлика дали верувате во овие обичаи или ги доживувате само како дел од народната традиција, едно е сигурно – Новата година е можност да ја започнеме со мир, оптимизам и добро расположение.