Во град со нешто повеќе од 220.000 жители сè помалку луѓе се селат, а пазарот за изнајмување речиси е во застој. Општинската станбена компанија „Wohnbau Mainz“, која управува со околу 11.000 станови, бележи само 45 до 55 раскинувања на договори месечно, а флуктуацијата на станари паднала под шест проценти. Бидејќи, како и на други места, се градат премалку нови станови, шансите за наоѓање стан стануваат сè полоши, пишува „Deutsche Welle“.

Нов стан, поволна кирија

За да ја поттикне мобилноста, компанијата „Wohnbau Mainz“ го започнала програмот „Иднина дома 55+“. Идејата е постарите станари, на кои веќе не им е потребен голем простор бидејќи децата им се иселиле, да ги заменат своите станови со млади семејства. Клучниот поттик е финансиски. „Ние сме една од ретките станбени компании во Германија што им гарантира на станарите дека при премин во помал стан ќе ја задржат поволната цена на киријата по квадрат, а дополнително исплаќаме и бонус за преселба од 1500 евра“, објаснува директорот Роман Бекер.

На пример, четирисобен стан од 85 квадратни метри со кирија од 850 евра може да се замени со двособен од 65 квадрати, при што новата кирија би изнесувала 650 евра. Тоа носи годишна заштеда од 2400 евра, а помалата квадратура значи и пониски трошоци за греење и струја.

Намалувањето на просторот мора да се исплати

Со овој концепт е унапреден претходниот модел „Програма за размена на станови за сениори“, кој во петгодишното постоење не постигнал значителен успех. Главниот проблем бил што цената по квадрат на новиот, помал стан често била значително повисока, па преселбата финансиски не се исплатела. Со задржување на поволната цена на киријата, заштедите сега можат да достигнат неколку илјади евра годишно. Дополнително, новиот стан се предава реновиран и со минимални архитектонски бариери, а станарите не плаќаат двојни кирии за време на преселбата ниту важи вообичаениот отказен рок.

Се проценува дека околу 2700 постари станари би можеле да преминат во помал простор, додека истовремено околу илјада семејства безуспешно бараат поголеми станови. Проектот засега е планиран на 24 месеци со цел размена на 100 станови. „Ова го правиме затоа што како општинско претпријатие имаме и социјална задача“, додава Бекер, истакнувајќи дека компанијата од тоа нема финансиска добивка.

Кој „блокира“ станбен простор?

Рајнер Браун, претседател на Управниот одбор на приватниот институт „Empirica“ од Берлин, детално го анализирал моделот од Мајнц. Тој смета дека проблемот во сите атрактивни големи градови е што постојните кирии, поради регулацијата на цените, се далеку под пазарната вредност. Затоа луѓето се држат до старите договори. „Постоечките договори станаа еден вид вредносни хартии чија вредност сигурно расте“, смета Браун.

Тој вели дека во старите станови не остануваат само постари лица, туку и луѓе што привремено одат да работат во друг град. „Не го раскинуваат договорот затоа што можеби ќе се вратат по пробниот период, а тогаш веќе нема да најдат ништо прифатливо по цена“, вели Браун.

Тој спомнува и уште една група што придонесува за недостигот: „Тоа се луѓе над 40 години, често разведени, претежно урбани интелектуалци, кои се во врска, но живеат одвоено“. Таквите домаќинства можат да си дозволат два стана не само поради високите приходи, туку и поради ниските кирии од старите договори.

Браун во моделот од Мајнц не гледа решение за иднината. „За учесниците во размената тоа секако се исплати. Но моделот се бори само против симптомите, а не против причините на проблемот“, истакнува тој. Тој предупредува и дека масовна примена на ваква идеја може да го намали капиталот потребен за нова градба и санација на постојните згради.

„Високите кирии кај новите договори имаат две причини: високи трошоци и недостиг. За двете се коодговорни државата и општините, бидејќи тие ги поставуваат правилата за градба и постојано ги заоструваат“, заклучува експертот.