Необични суштества од длабочините на океанот

• Откриени повеќе од 1.100 нови видови

• Меѓу нив и мистериозната „дух-ајкула“

• Научниците пронашле и предаторска „топка на смртта“

• Длабокото море и натаму е слабо истражено

• Климатските промени ги загрозуваат океанските екосистеми

Ова се само три од 1.121 „претходно непознати“ видови кои биле откриени во светските океани во текот на минатата година, соопшти „Ocean Census“, глобална иницијатива за попис и мапирање на морскиот свет во која учествуваат повеќе од 1.000 истражувачи од 85 земји.

Необични екосистеми

Тоа претставува зголемување од 54 проценти на годишниот број идентификации, според податоците на оваа организација, предводена од јапонската фондација „Nippon“ и британскиот институт за истражување на океаните „Nekton“.

Океанот е еден од најмалку познатите екосистеми на планетата, особено длабокото море.

Некогаш се сметало дека во тие екстремни услови може да опстане многу малку живот, но во последните години научниците открија цели екосистеми исполнети со необични, а понекогаш и целосно бизарни видови.

Подводниот живот се соочува со огромни предизвици поради климатските промени, бидејќи океаните се загреваат, но и поради човечките активности, вклучувајќи загадување од индустријата и земјоделството.

Трката за експлоатација на минерали од океаните, која сè повеќе станува реалност, претставува уште една голема закана.

„Бидејќи многу видови се во опасност да исчезнат уште пред воопшто да бидат документирани, се наоѓаме во трка со времето за да го разбереме и заштитиме животот во океаните – изјави Мишел Тејлор, главна научничка во организацијата „Ocean Census“.

Научниците од „Ocean Census“ во текот на минатата година спровеле 13 експедиции во некои од најмалку истражените океански подрачја во светот.

Нови видови

Крај брегот на Јапонија, на околу 800 метри под површината на океанот, тие откриле нов вид четинест полихетен црв кој живее во стаклен сунѓер со проѕирен, мрежест скелет — познат како „стаклен замок“ — изграден од силициум, главната компонента на стаклото.

Сунѓерот и црвот имаат симбиотски однос, што значи дека имаат корист еден од друг.

Црвот е заштитен така што живее во „стаклениот замок“, стабилна структура богата со хранливи материи, а за возврат ги отстранува потенцијално штетните остатоци од површината на сунѓерот.

Во Австралија научниците пронашле вид „дух-ајкула“ („chimaera“) на длабочина од околу 820 метри. Овие риби се далечни роднини на ајкулите и ражите, од кои се одвоиле пред речиси 400 милиони години.

Во Источен Тимор научниците откриле вид лентовиден црв долг околу 2,5 сантиметри, со светлопортокалови линии кои претставуваат предупредување за неговите моќни хемиски одбранбени механизми.

Токсините што ги произведуваат овие црви се истражуваат како потенцијални третмани за Алцхајмерова болест и шизофренија.

Како се запишува нов вид?

Во областа Норт Тренч кај Јужните Сендвички Острови — група ненаселени острови во јужниот Атлантски Океан — научниците на длабочина од речиси 3.600 метри откриле предаторски „топчест“ сунѓер познат како „топка на смртта“.

Овој вид е прекриен со микроскопски кукички слични на „Velcro“, со кои ги фаќа раковите што минуваат низ морските струи. Потоа сунѓерот ги обвива и ги вари.

Сè уште не е јасно дали сите овие видови се целосно нови за науката.

Во просек поминуваат околу 13 и пол години помеѓу откривањето на еден вид и неговиот формален опис во научната литература, се наведува во соопштението на организацијата.

За да се забрза тој процес, како што додаваат, се воведува статус „откриено“ како научна ознака која веднаш може да се внесе во базата на морски видови, пренесува „Euronews“.

Штом експерт ќе го потврди откритието, тоа се внесува во отворена база на податоци, со што станува достапно за научната заедница и носителите на одлуки.

Значењето на откривањето нови видови

Тами Хортон, научна истражувачка во британскиот Национален океанографски центар, изјави дека понекогаш се случува вид за кој се верува дека е нов за науката, по детална анализа да се покаже дека веќе е познат.

„Сепак, не мислам дека тоа се случува често“, рече таа.

Формалниот процес на опис на видот е исклучително важен.

„Тој ја врши вистинската работа на потврдување на новината и обезбедува „пасош“ за новиот вид — негов официјален запис. Без тоа, формално признатиот вид практично не постои за науката, а со тоа ниту за политиката — неименуваните видови не можат да бидат заштитени“, изјави Хортон.

Важно е, како што посочи таа, што научниците секоја година продолжуваат да откриваат голем број интересни нови видови во глобалниот океан, на сите длабочини.