Животот на Салех Мохамади, 19-годишен шампион во борење, требало да биде исполнет со натпревари, соништа за иднината и олимписки медали. Наместо тоа, насилно беше прекинат денес во зори.
Салех Мохамади, млад и перспективен ирански борач, беше уапсен по антивладините протести и осуден на смрт врз основа на признание изнудено со тортура. И покрај меѓународните апели, неговиот живот трагично заврши со бесење, продолжувајќи ја мрачната низа егзекуции на спортисти во Иран. Животот на Салех Мохамади, 19-годишен шампион во борење, требало да биде исполнет со натпревари, соништа за иднината и олимписки медали. Наместо тоа, насилно беше прекинат денес во зори. Тоа утро, иранското правосудство објави дека младиот спортист е обесен во Ком, градот во кој пораснал и ја градел својата кариера.
Неговиот пат започнал во индустрискиот град Савех, но како дете се преселил со семејството во Ком, верски центар на Иран. Таму, на душекот за борење, ја пронашол својата страст, најпрво во слободен, а потоа и во грчко-римски стил. Неговиот талент бил неспорен. Веќе како кадет, на помалку од 17 години, станал еден од најдобрите борачи во својата провинција и во државата. Државните медиуми во 2023 година, по повикот во кадетската репрезентација, го претставуваа како голема надеж на иранскиот спорт. Врвот на неговата кратка, но ветувачка кариера се случи во 2024 година, кога на престижниот меѓународен куп Саитов во Русија освои бронзен медал, гордо носејќи го иранскиот дрес.
Сè се промени на почетокот на 2026 година. Во Ком избувнаа антивладини протести, а властите тврдеа дека за време на немирите бил убиен припадник на специјалната полиција, Мохамад Гасеми Хомапур. Една недела подоцна, на 15 јануари, Салех Мохамади беше уапсен под обвинение дека токму тој го нанел смртоносниот удар. Обвиненијата беа сериозни, но Салех од самиот почеток тврдеше дека е невин. Неговото семејство и тренерите му обезбедија алиби, наведувајќи дека во моментот на наводното убиство бил во домот на својот вујко, за што постоеле сведоци, па дури и снимки од безбедносни камери во близина. Сепак, за иранскиот правосуден систем тоа не било доволно.
Судењето било фарса лишена од правда. Салех беше обвинет за убиство со предумисла и „мохаребе“, односно „непријателство против Бога“, дело за кое во Иран е предвидена смртна казна. Целиот случај на обвинителството се темелеше на признание кое, според тврдењата на организации за човекови права како „Iran Human Rights“, било изнудено под тешка физичка и психичка тортура. Младиот борач подоцна на суд го повлече признанието, сведочејќи дека бил принуден лажно да се обвини самиот себе. И покрај тоа, и покрај недостатокот на форензички докази или веродостојни сведоци кои би го поврзале со злосторството, судот ги отфрли неговите тврдења. Беше осуден на „кисас“, закон на одмазда „око за око“, а со пресудата беше наложено јавно бесење на местото на наводното злосторство, како средство за заплашување и тероризирање на општеството.
Веста за смртната пресуда на младиот спортист одекна низ светот. Бројни меѓународни организации за човекови права, како и поранешни ирански спортисти, меѓу кои и каратистката Хамидех Абасали, покренаа кампањи на социјалните мрежи со повик да се спаси неговиот живот. Се огласи и американскиот „State Department“, кој остро ја осуди пресудата и побара од Техеран да ја запре егзекуцијата. И покрај глобалниот притисок и апелите, иранскиот режим остана непопустлив. Меѓународниот олимписки комитет изрази „загриженост“, но неговите зборови немаа тежина доволна да ја променат судбината што му беше наменета на Салех.
Трагичната судбина на Салех Мохамади не е изолиран случај. Таа се вклопува во мрачен и вознемирувачки образец на иранскиот режим, кој систематски се пресметува со своите спортисти. Пред него, светот беше шокиран од егзекуцијата на борачот Навид Афкари во 2020 година, како и на шампионот во карате Мохамад Мехди Карами во 2023 година. Сличностите се впечатливи: сите беа млади и успешни спортисти, обвинети за вмешаност во убиство на припадници на безбедносните сили за време на протестите, а нивните пресуди се темелеа на признанија изнудени со тортура.
