Прашањето каде денес најдобро живеат младите на возраст од 18 до 30 години не може да се сведе на личен впечаток или туристичко искуство. Кога ќе се земат предвид егзистенцијалната сигурност, пристапот до образование, пазарот на труд, домувањето и квалитетот на секојдневниот живот, одговорот во речиси сите релевантни меѓународни анализи е ист – Данска.
Според податоците на ОЕЦД и Евростат, Данска е една од ретките европски земји во кои младите во просек рано стануваат финансиски независни, најчесто меѓу 18 и 21 година. Причината не лежи во семејните односи, туку во системот што овозможува реален почеток на самостоен живот. Студентите имаат право на државна месечна стипендија, позната како SU, која не е кредит, туку директна финансиска поддршка. Таа ги покрива основните трошоци, а студентската работа е широко распространета, легална и солидно платена.
Образованието во Данска е бесплатно, вклучително и универзитетите, а од младите не се очекува веднаш да знаат со што ќе се занимаваат цел живот. Промената на студии или пауза во образованието не носи општествена стигма. Токму тоа ја издвојува Данска како земја во која младоста не се доживува како проблем што треба што побрзо да се „реши“, туку како период на развој.
На пазарот на труд разликите меѓу почетните и повисоките плати се значително помали отколку во поголем дел од Европа. Практикантската работа најчесто е платена, договорите се транспарентни, а отказот не значи социјален пад. Данскиот модел, познат како „флексигурност“, комбинира лесно вработување и отпуштање со силна социјална заштита. Младите знаат дека, дури и во случај на губење работа, нема да останат без приходи, здравствено осигурување или можност за преквалификација.
Кога станува збор за секојдневниот живот, Данска редовно постигнува високи резултати во истражувањата за квалитет на живот. Градовите се безбедни, јавниот превоз е сигурен, работното време јасно дефинирано, а рамнотежата меѓу приватниот и професионалниот живот е реалност, а не само фраза. Според „World Happiness Report“, Данска со години е меѓу трите најсреќни земји во светот, а младите особено го истакнуваат чувството на стабилност и отсуството на егзистенцијален страв.
Секако, Данска не е без маани. Високите даноци и скапото домување, особено во Копенхаген, се реален предизвик. Но разликата е во тоа што даноците носат видливи придобивки, а високите трошоци не ја загрозуваат основната сигурност.
Земји блиски до данскиот модел
Иако Данска често е на врвот, неколку други земји редовно се издвојуваат по квалитетот на живот за младите.
Холандија е особено привлечна за оние што сакаат меѓународна кариера. Англискиот јазик е широко прифатен, пазарот на труд е флексибилен, а општеството отворено и толерантно. Главен проблем останува недостигот од станови во големите градови, што ги прави кириите високи.
Шведска нуди сличен социјален модел како Данска, но со побавен влез на младите на пазарот на труд и поголема администрација. Сепак, безбедноста, образованието и социјалната заштита се на исклучително високо ниво.
Швајцарија се издвојува по платите, кои се меѓу највисоките во Европа. За младите кои рано влегуваат во професија и се подготвени за висок работен ритам, таа нуди големи можности. Но високите трошоци за живот и силниот општествен притисок за успех ја прават помалку погодна за оние кои сè уште го бараат својот професионален пат.
