Кога опашката се отстранува поради повреда или болест (каудектомија), ветеринарот решава сериозен здравствен проблем, но кучето истовремено поминува низ период на приспособување што има и физичка и психолошка страна. Во пракса, најважното прашање не е „дали може без опашка“, туку како ќе се опорави, колку брзо и со какви можни компликации, пишува „Љубимци“.

Според анализи и стручни ставови на Американската ветеринарна медицинска асоцијација, опашката има значајна улога во социјалната комуникација кај кучињата, а нејзиното отстранување може да влијае врз начинот на кој кучињата меѓусебно разменуваат и толкуваат сигнали, што ги менува нивните интеракции со други кучиња.

Како кучето може да ја изгуби опашката?

Губењето на опашката најчесто не е „мистерија“, туку последица од конкретна состојба. Тоа може да биде тешка повреда (притискање, каснување, сообраќајна или друга незгода), хронична рана што не заздравува, инфекција или некроза на ткивото, тумор, сериозно оштетување на нерви или таканаречениот „синдром на среќна опашка“ кога кучето мафта силно и постојано отвора рани удирајќи во ѕидови и мебел. Во одредени случаи, и покрај терапијата, ампутацијата станува најреално решение за да се прекине кругот на болка и инфекција.

Важно е да се разликува скратувањето на опашката во најраната возраст од медицински оправданата ампутација кај возрасно куче. Ова во многу земји се смета за зафат без здравствена потреба и е предмет на силни етички расправи за добросостојбата на животните, додека отстранувањето на опашката поради повреда или болест е терапевтска мерка.

Ако опашката е изгубена поради повреда, кучето често е во состојба на силен стрес: крвавење, оток, загадување на раната и интензивна болка се главните ризици. Ако опашката е отстранета оперативно, раната е хируршки обработена и затворена, но и тогаш телото поминува низ очекувана фаза на постоперативна болка и воспаление.

Не треба да се заборави дека опашката не е „неважен“ дел од телото. Таа е богато поврзана со нервниот систем. На местото на ампутацијата може да се развијат болни промени поврзани со нервите, вклучително и неуроми (задебелени, иритирани нервни завршетоци), што може да одржува хронична чувствителност или „жешка“ болка при допир. Во ветеринарната литература за каудектомија како можни компликации се наведуваат неуроми, разотворање на раната, самоповредување, а кај повисоки ампутации, дури и проблеми со положбата при дефекација и поретко фекална инконтиненција.

Кај дел од животните (и кај луѓето) се опишува и феноменот „фантомска болка“ по ампутација, чувство на болка или непријатност како делот да е сè уште присутен. Кај кучињата ова потешко се докажува отколку кај луѓето, но во стручни и едукативни материјали феноменот се наведува како можност, особено кога пред операцијата постоел долготраен болен процес.

Што се менува во движењето и рамнотежата?

Опашката функционира како вид „кормило“ и противтежа. Кога кучето трча и нагло менува правец, опашката помага во стабилизацијата на задниот дел од телото. При скокање и доскок, придонесува за фин баланс, а кај некои кучиња има улога и при пливање. Кога опашката ќе ја нема, кучето не ја „губи способноста за движење“, но во првите недели може да делува понесигурно при остри свртувања, на лизгав под или при брзо запирање.

Добрата вест е дека повеќето кучиња многу добро се приспособуваат. Мускулите на трупот и задните нозе преземаат поголем дел од стабилизацијата, а мозокот ја „прецртува“ мапата на телото и учи нови обрасци. По целосно заздравување, најчесто се забележува дека кучето трча нормално, само со малку поинаква распределба на движењата во задниот дел.

Најголемата „невидлива“ промена: комуникацијата

За кучињата, опашката е дел од јазикот на телото. Висината на опашката, брзината и ширината на мафтањето, вкочанетоста или опуштеноста, сето тоа се сигнали што ги придружуваат останатите пораки на телото. Без опашка, кучето и понатаму ги има ушите, очите, муцката, држењето и гласот, но губи еден голем „семафор“ за сигнализација. Тоа може да доведе до две последици. Првата е дека другите кучиња понекогаш потешко ја „читаат“ намерата на кучето без опашка, особено при брзи средби на поводник или во ситуации на блага напнатост. Втората е дека кучето без опашка може почесто да биде погрешно разбрано: куче што по природа е пријателско, но нема опашка да ја „омекне“ пораката, кај некои кучиња може да делува постудено или нејасно. Во литературата токму се истакнува дека скратувањето на опашката може да има негативен ефект врз социјалната комуникација.

Во пракса, сопственикот може многу да помогне: помирни пристапи, доволно простор при средба, избегнување директен контакт „лице в лице“ на краток поводник и постепено запознавање со други кучиња значително го намалуваат ризикот од недоразбирања.

Може ли кучето да има психички последици?

Кучињата не „тагуваат за опашката“ на човечки начин, но може да имаат последици што изгледаат како промена на расположение: непријатност поради болка, страв од допир околу задниот дел од телото, зголемена раздразливост или избегнување игра. Најчесто ова е привремено и е поврзано со болка или непријатност, а не со „свест за изгледот“.

Понекогаш се јавува и однесување налик на „бркање на опашката“, иако опашка веќе нема: кучето се врти кон местото на ампутацијата, го лиже, како да „го бара“ тој дел од телото. Ова може да биде знак за иритација на кожата, чешање во текот на заздравувањето, но и невропатска болка. Во такви ситуации треба да се реагира навреме, бидејќи целта е да се прекине маѓепсаниот круг лижење, воспаление, болка.

Кои се реалните ризици и компликации?

Најчестите компликации се оние што ја следат секоја операција или тешка повреда: инфекција, крвавење, оток, побавно заздравување, разотворање на раната, како и самоповредување со лижење или грицкање на конците. Посебни компликации се оние поврзани со нервите, како неуром, преосетливост и можен фантомски бол. Кај повисоки ампутации или тешки повреди во коренот на опашката, поретко може да се јават и проблеми со контролата на столицата или со начинот на заземање положба при празнење. Ако опашката е изгубена поради траума, а не хируршки, ризикот од инфекција и оштетување на околните структури е поголем, бидејќи ткивото често е нагмечено и валкано. Затоа, ветеринарски преглед е итен, дури и ако крвавењето ви изгледа „под контрола“.

Како изгледа опоравувањето?

Опоравувањето има две фази: заздравување на раната и приспособување на животот без опашка. Во фазата на заздравување клучни се мир, ограничување на скокање и нагли свртувања, спречување на лижење (заштитна крагна или заштитно боди), како и следење дали раната отекува, истекува, непријатно мириса или станува претопла. Во оваа фаза е нормално кучето да биде помирно и повнимателно при седнување или станување.

Во фазата на адаптација, корисно е кучето повторно да стекне сигурност преку контролирани прошетки, стабилни подлоги и постепено враќање на активностите. Ако кучето претходно многу ја користело опашката во комуникацијата, со време повеќе ќе се потпира на положбата на ушите, изразот на лицето и држењето на телото. Можете да му олесните со тоа што ќе избегнувате гужви и хаотични средби додека целосно не се опушти.

Кога тоа е сигнал за итно одење кај ветеринар?

Ако забележите обилно крвавење, нагло ширење на оток, гноен или крваво-кафеав исцедок, силен непријатен мирис, покачена температура, изразена апатија, одбивање храна, болка при допир што се влошува или било каков знак на проблем со столицата, особено неконтролирано истекување, тоа не се работи што треба да се игнорираат. Кај опашката, поради анатомијата и нервните структури, брзата реакција често значи побрз и помирен опоравок.

Дали кучето на крај може да живее сосема нормално?

Кучето може да трча, да плива, да си игра и да биде „куче како куче“. Најголемите трајни промени се во начинот на сигнализација кон другите кучиња и во тоа што мал процент животни може да имаат подолготрајна чувствителност на местото на ампутацијата, односно невропатска болка. Кога ампутацијата е направена од вистински причини, за да се отстрани неподнослива болка, некроза или хронична рана, добивката во квалитетот на животот често е огромна, бидејќи кучето конечно престанува да живее во постојано воспаление и непријатност.