Епилептичните напади често се непредвидливи, а некои од нив тешко се забележуваат. Понекогаш дури и самата личност не е свесна дека доживеала напад. Новото истражување ја отвора можноста кучињата да можат да почувствуваат одредени хемиски промени што се случуваат во човечкото тело во таквите моменти, пишува „ScienceAlert“.

Тестирани 30 кучиња кои немале искуство со епилепсија

Истражувачите од Универзитетот во Милано собрале примероци од пот од шестгодишно девојче кое боледува од епилепсија. Дел од примероците биле собрани за време на напад, а останатите најмалку шест часа пред или по него. За споредба користеле и стерилна газа без примерок од пот.

Потоа примероците им биле претставени на група од 30 кучиња од различни раси. Ниту едно од кучињата не го познавало девојчето, ниту претходно имало искуство со епилептични напади. Исто така, кучињата не биле специјално обучувани за препознавање здравствени состојби.

Секое куче, во придружба на својот сопственик, имало две минути слободно да истражува три станици со различни мириси поставени во просторијата. Истражувачите го следеле експериментот преку видеоснимка, а ниту тие ниту сопствениците за време на тестирањето не знаеле каде се наоѓа примерокот собран за време на нападот.

Речиси половина од кучињата прво му пришле на мирисот поврзан со нападот

Резултатите покажале дека 14 од 30 кучиња прво му пришле на примерокот од пот собран за време на епилептичен напад. Ваквиот резултат бил статистички значајно различен од случаен избор, што укажува на можноста кучињата спонтано да препознаваат одредени промени во мирисот.

Интересно е што кучињата не го избегнувале мирисот поврзан со нападот, ниту покажувале вознемиреност поради него. Некои едноставно му дале предност при првото истражување, додека времетраењето на душкањето не се разликувало значително меѓу примероците.

„Не беа забележани никакви знаци на стрес, страв или вознемиреност во однесувањето на кучињата“, наведуваат авторите на студијата.

„Станиците што кучињата не ги истражуваа едноставно беа игнорирани и не беа поврзани со видливи знаци на непријатност или повлекување“, додаваат тие.

Истражувачите морале да го приспособат експериментот

Во почетната фаза од истражувањето, научниците забележале дека некои кучиња не се приближувале до ниту една од станиците со мириси. Затоа, покрај секоја од нив поставиле празен сад за храна за да ги поттикнат кучињата да истражуваат, без притоа да користат храна како награда.

И по оваа промена, кучињата почесто прво го истражувале примерокот поврзан со епилептичниот напад. Сепак, не го душкале подолго, ниту му се враќале почесто отколку на другите примероци, што укажува дека мирисот можеби го привлекува нивното првично внимание.

Што всушност можат да намирисаат кучињата?

Научниците претпоставуваат дека потта собрана за време на епилептичен напад содржи специфични испарливи органски соединенија. Станува збор за хемиски супстанции што испаруваат и создаваат мирис, а кучињата можат да ги почувствуваат благодарение на нивното исклучително развиено сетило за мирис.

Можно е кучињата многу брзо да ги препознаваат овие соединенија, поради што не им е потребно долго душкање за да ги разликуваат примероците. Сепак, истражувањето не утврдило кои точно хемиски супстанции ја предизвикуваат нивната реакција.

„Во таков случај, долготрајното истражување не би било потребно за разликување на мирисите, па потрагата не би продолжила по првичното приближување“, објаснуваат авторите.

Можат ли кучињата да препознаат епилептичен напад без посебна обука?

Кучињата уште од 1990-тите години се обучуваат да реагираат на епилептични напади, а некои се обучени и да ја предупредат личноста пред да започне нападот. Способноста на кучињата да препознаваат мириси се истражува и во откривањето на Паркинсоновата болест, Ковид-19 и одредени видови рак.

Постојат бројни сведоштва од сопственици кои тврдат дека нивните кучиња спонтано препознале дека им претстои епилептичен напад. Сепак, најголемиот дел од ваквите податоци потекнуваат од анкети и лични сведоштва, додека бројот на контролирани научни истражувања е значително помал.

Затоа, научниците сè уште се обидуваат да утврдат дали кучињата се потпираат на мирисот, промените во однесувањето на личноста, визуелните знаци или на комбинација од повеќе дразби. Новото истражување обезбедува дополнителни докази дека мирисот би можел да игра важна улога.

„Според нашите сознанија, ова е првата студија специјално осмислена за да се испита спонтаната стратегија на душкање кај необучени кучиња кои реагираат на човечки мирис поврзан со епилептичен напад, во контролирани и социјално неутрални услови“, наведуваат истражувачите.

Резултатите се ветувачки, но постојат ограничувања

Авторите предупредуваат дека во експериментот користеле примероци од само едно девојче. Поради тоа, сè уште не е познато дали епилептичните напади кај различни луѓе имаат заеднички карактеристичен мирис што кучињата би можеле сигурно да го препознаваат.

Освен тоа, резултатите не докажуваат дека необучените кучиња можат да предвидат напад пред неговото започнување. Експериментот покажал само дека кучињата почесто прво им приоѓале на примероците од пот собрани за време на напад, но не и дека во реални услови би можеле да ја предупредат личноста.

И прегледот на научните докази од 2024 година укажал дека користењето кучиња за помош на лица со епилепсија има потенцијал, но дека се потребни дополнителни контролирани истражувања за да се утврди сигурноста на ваквите методи.

Истражувачкиот тим сега планира да вклучи примероци од пот од повеќе лица со епилепсија. Доколку резултатите се потврдат, тие би можеле да помогнат во идентификувањето на хемиските соединенија поврзани со нападите и во развојот на нови методи за нивно препознавање.

Истражувањето е објавено во научното списание „Annali dell'Istituto Superiore di Sanità“.