Денот кога се роди интернетот: Пораката од две букви што засекогаш го промени човештвото

Точка

29/10/2026

09:11

277

Големина на фонт

а а а

Сакале да напишат „LOGIN“. Успеале да испратат само две букви: „LO“. Кај третата, системот паднал. Токму така, со прекината врска уште пред воопшто да биде довршена командата, на 29 октомври 1969 година било испишано едно од најважните поглавја во историјата на интернетот.

Сцената за овој историски настан била собата 3420 во зградата Боелтер хол на Универзитетот на Калифорнија во Лос Анџелес („UCLA“). Таму тимот на професорот Леонард Клајнрок работел на проект што требало да им овозможи на оддалечени компјутери да комуницираат преку „ARPANET“, претходникот на денешниот интернет.

Било 22:30 часот по локално време кога студентот и програмер Чарли Клајн се обидел од универзитетскиот компјутер да се поврзе со компјутерот на Истражувачкиот институт Стенфорд во Менло Парк, Калифорнија. Од другата страна бил програмерот Бил Дувал. Целта била многу практична: воспоставување далечинска врска со помош на командата „LOGIN“ (најавување).

Двајцата истовремено одржувале отворена телефонска линија. Како што подоцна раскажал професорот Клајнрок во текст за организацијата „ICANN“, Клајн ги внесувал буквите и прашувал дали секоја од нив пристигнала. Буквата „L“ пристигнала. Потоа и „O“. Меѓутоа, кога била внесена „G“, системот паднал. Првата порака разменета меѓу компјутерите во новата мрежа останала сведена само на „LO“.

Дефектот бил отстранет и околу еден час подоцна врската била успешно воспоставена, потврдиле од „UCLA“. Сепак, тој прв, навидум неуспешен обид веќе си обезбедил место во историјата.


Пророчката порака „LO“

Ознаката „LO“ подоцна добила и симболично значење што нејзините творци воопшто не го планирале. На англиски јазик потсетува на изразот „lo and behold“, кој приближно се преведува како „гледај чудо“ или „и ете“. „Не можевме да посакаме пократка, помоќна и попророчка порака“, прокоментирал Клајнрок.

Зад овој експеримент стоела потреба што денес се подразбира: да им се овозможи на истражувачите користење компјутерски ресурси без физички да бидат присутни покрај самата машина. Како што објаснуваат пионерите на интернетот во историскиот осврт на „Internet Society“, споделувањето ресурси било главниот мотив за развојот на „ARPANET“. Пристапот до скап, оддалечен компјутер бил многу поисплатлив од поставувањето таква машина на секоја локација.

Технологијата на пакетска комутација („packet switching“) овозможила пренос на податоците во помали сегменти. Подоцнежниот развој на заеднички комуникациски протоколи овозможил поврзување различни мрежи. Пресвртен момент било преминувањето на „ARPANET“ на протоколите „TCP/IP“ на 1 јануари 1983 година. Експериментот од 1969 година бил само почетна точка на оваа долга, колективна еволуција.

До крајот на 1969 година, мрежата имала вкупно четири јазли: „UCLA“, Истражувачкиот институт Стенфорд, Универзитетот на Калифорнија во Санта Барбара и Универзитетот во Јута. Денес во собата 3420 на „UCLA“ се чува првиот „Interface Message Processor“, машина задолжена за поврзување со мрежата, додека во архивата на Клајнрок и натаму грижливо се чува оригиналниот дневник на овој историски пренос.


Интернетот и „World Wide Web“ не се исто

Оваа годишнина бара и едно важно појаснување: интернетот и „World Wide Web“ не се исто. „World Wide Web“, со своите веб-страници и врски, го создал Тим Бернерс-Ли во „CERN“ дури во 1989 година, користејќи ја веќе постојната мрежна инфраструктура на интернетот. На 30 април 1993 година, „CERN“ го направил софтверот за веб јавно и бесплатно достапен, што придонело за неговото масовно ширење низ целата планета.

Сепак, професорот Клајнрок предвидел дел од иднината уште пред да биде испратена првата порака. Во соопштение на „UCLA“ од јули 1969 година, тој опишал компјутерски услуги што еден ден ќе ги опслужуваат домовите и канцелариите, исто како компаниите за електрична енергија и телефонските услуги. Половина век подоцна, осврнувајќи се на тоа предвидување, признал дека единствено не успеал да ја предвиди моќта на социјалните мрежи и брзината со која тие ќе влијаат врз современото општество.