Станува збор за експериментален уред наречен реактор „BEST“, кој во јавноста често се нарекува вештачко Сонце. Се наоѓа во провинцијата Анхуеј. Државната телевизија „CCTV“ јавува дека уредот за првпат треба да покаже дека фузијата може да произведе употреблива електрична енергија.

Инженерите ги планираат првите проби за производство на електрична енергија околу 2030 година. Проектот е замислен како чекор меѓу малите лабораториски експерименти и производството на енергија во индустриски размери. Работите веќе влегоа во најсложената фаза од изработката на јадрото.

Како функционира нуклеарната фузија

Нуклеарната фузија се обидува да го повтори она што се случува на Сонцето. Лесни атомски јадра се спојуваат на исклучително висока температура и под силен притисок, при што се ослободува огромно количество енергија. Според наводите на изворот, фузијата не создава долготраен радиоактивен отпад и потрошени горивни прачки, а нема ниту ризик од неконтролирана нуклеарна несреќа.

Реакторот користи џиновски суперспроводливи магнети. Тие создаваат силни магнетни полиња што го држат облакот од вжештена плазма лебдејќи, така што никогаш не ги допира внатрешните ѕидови. Главната реакција се одвива во зајакната вакуумска комора, а околу неа има топлински штит што го спречува губењето топлина. Кинескиот државен весник „Global Times“ ја опиша комората како печка во која се одвива фузијата, а штитот како слој што ја задржува топлината. Инженерите во моментов вградуваат прецизни инструменти и сензори во внатрешноста.

Реакторот „BEST“ се потпира на податоците од постариот кинески уред, познат како „EAST“. Тој во јануари 2025 година постави светски рекорд, одржувајќи ја плазмата загреана на 100 милиони Целзиусови степени во траење од 1.066 секунди. Истражувачите во Хефеј летово завршија и целосни тестирања на два големи суперспроводливи магнети, со што покажаа дека клучните електрични системи функционираат под оптоварување.

Приватните компании влегуваат во трката за фузија

Државните институции не работат сами. Приватната компанија „ENN Group“ соопшти неделава дека нејзиниот сферичен уред „EXL-50U“ произвел повеќе од 100 милиони термонуклеарни реакции во секунда. Според компанијата, ова е првпат приватна фирма да постигне таква стапка на реакции со сопствена опрема.

„ENN Group“ тестирала и алтернативно гориво, мешавина од водород и бор-11. Во вообичаените проекти се користат два тешки изотопи на водородот, деутериум и тритиум. Таа стандардна реакција создава високоенергетски неутрони кои со текот на времето ги оштетуваат ѕидовите на реакторот. Реакцијата меѓу водородот и борот го избегнува тоа, бидејќи создава нерадиоактивни честички на хелиум што многу помалку ја оштетуваат конструкцијата.

Работата во Хефеј и паралелните тестирања на приватните компании покажуваат како Кина ја спроведува својата стратегија. Таа ги поддржува и државните инженерски проекти и приватното претприемништво. Целта на двата пристапа е иста: да се преземе водството уште во раната фаза од светската трка за енергија од нуклеарна фузија.