На престолот стапил во 1991 година, по смртта на неговиот татко, кралот Олав V. Во текот на повеќе од три децении владеење, станал една од најпознатите и најпопуларните личности во Норвешка. Важел за монарх кој успеал да ја зачува традицијата, но истовремено и да го доближи кралското семејство до современото норвешко општество.

Детството го поминал во егзил за време на Втората светска војна

Во 1940 година целото норвешко кралско семејство морало да го напушти Осло по германската инвазија. Поради безбедносни причини било одлучено членовите на семејството да се разделат. Кралот Хoкон VII и неговиот син Олав останале во Норвешка, додека Марта со децата – Рагнхилд, Астрид и Харалд – се упатила кон Шведска.

До шведската граница стигнале ноќта на 10 април. Иако Марта била родена во Шведска, семејството наишло на проблеми на граничниот премин. Според сведоштвото на принцезата Астрид, им било дозволено да поминат дури откако возачот се заканил дека со автомобилот ќе ја пробие рампата. Други извори, сепак, наведуваат дека нивното преминување на границата не било толку драматично.

Ситуацијата била дополнително усложнета бидејќи шведскиот министер за надворешни работи Кристијан Гинтер го одбил барањето на кралот Хокон и Олав да поминат една ноќ во Шведска, без да бидат интернирани.

Харалд во следните денови престојувал во Сален, а потоа, на 16 април, заедно со семејството се преселил во домот на принцот Карл Бернадот во Фортуна. Десет дена подоцна се преселиле во палатата Дротнингхолм во Стокхолм.

Шведскиот крал Густав V имал коректен и пријателски однос кон норвешките гости, но на семејството јасно му било ставено до знаење дека темата за војната во Норвешка не смее да се отвора.

Некои влијателни шведски политичари дури сакале Марта и Харалд да се вратат во Норвешка, за Германците да можат да го прогласат Харалд за крал.

Откако кралот Хокон и Олав на 7 јуни морале да ја напуштат Норвешка, станало јасно дека ниту Шведска можеби не е доволно безбедна за остатокот од семејството. Поради тоа започнале подготовките за заминување во Соединетите Американски Држави.

Марта со децата ја напуштила Европа на 17 август од Петсамо во Финска, качувајќи се на американскиот воен транспортен брод „American Legion“.

Годините во САД

Харалд за време на војната живеел со својата мајка и сестрите во Вашингтон, додека неговиот татко Олав и дедо му, кралот Хокон, престојувале во Лондон заедно со норвешката влада во егзил.

Еден од настаните од тој период што Харалд особено го запаметил се случил во 1945 година. Како дете стоел зад американскиот претседател Френклин Рузвелт за време на церемонијата на неговата инаугурација за четвртиот претседателски мандат, одржана пред Белата куќа.

Престојот во Соединетите Американски Држави оставил трага и врз неговиот говор. Кога подоцна зборувал на англиски јазик, во неговиот изговор можел да се забележи благ американски акцент.

За време на војната, Харалд ги посетувал норвешките војници кои се обучувале во САД. Патувал и во Канада, каде што го посетувал норвешкиот воен персонал во базата „Мала Норвешка“ во Онтарио. Од 1943 година го посетувал училиштето „White Hall Country School“ заедно со своите сестри.

По завршувањето на Втората светска војна, Харалд во 1945 година заедно со семејството се вратил во Норвешка.

Кралот кој ја модернизирал монархијата

Харалд останува запаметен по тоа што дополнително ја модернизирал норвешката монархија. Особено внимание привлекол неговиот брак со Соња Харалдсен, која не потекнувала од аристократско семејство. Нивната врска со години наидувала на противење, но тие се венчале во 1968 година и останале заедно речиси шест децении.

Кралот за време на своето владеење често бил опишуван како пристапен и близок до обичните граѓани. Токму поради таквиот однос кон јавноста стекнал голема популарност, а неговите обраќања до нацијата и појавувања во јавноста често биле доживувани како симбол на стабилност и континуитет.

Харалд бил и голем љубител на спортот. Во младоста се натпреварувал во едрење и ја претставувал Норвешка на Олимписките игри. Подоцна останал активен во спортски и меѓународни организации.

Здравјето во последните години му се влошило

Здравствените проблеми станале сè поизразени во последните години. Кралот во повеќе наврати бил хоспитализиран поради инфекции и други здравствени компликации, а за време на еден престој во странство морал итно да биде примен во болница. Потоа му бил вграден пејсмејкер.

Поради нарушеното здравје, неговиот син и престолонаследник Хокон сè почесто ги преземал кралските должности. Во изминатите години Хокон веќе ја извршувал функцијата регент кога неговиот татко не бил во можност да ги извршува своите обврски.

Хокон станува нов крал на Норвешка

Харалд зад себе ги остава сопругата, кралицата Соња, ќерката Марта Луиз, синот Хокон и шест внуци.

По неговата смрт, Хокон го презема престолот и станува нов крал на Норвешка.

Со смртта на Харалд V завршува неговото повеќе од 35-годишно владеење, за време на кое за многу Норвежани претставувал симбол на стабилност, традиција и национално единство.

Фото: Би-би-си