Глетката на возила на зимската служба среде јулските горештини звучи неверојатно, но во Холандија тоа стана вообичаена практика. Локалните власти користат сол како необичен начин за борба против топењето на асфалтот, со цел да спречат скапи оштетувања на патиштата кои под влијание на високите температури буквално почнуваат да се топат.
Жителите на холандските градови како Арнем, Гронинген и Хилверсум веќе неколку лета не се изненадуваат кога ќе видат ралици и возила за посипување сол на патиштата за време на топлотен бран. Додека остатокот од Европа се бори со екстремните горештини, холандските комунални служби водат битка со вжештениот асфалт.
Проблемот воопшто не е безопасен. Темната површина на патиштата апсорбира огромна количина сончева енергија, поради што температурата на асфалтот може да достигне и да надмине 50 степени Целзиусови, дури и кога температурата на воздухот е околу 30 степени. Во тој момент, асфалтот, кој сочинува околу 95 проценти од патната мрежа во многу европски земји, почнува да ја губи својата цврстина и влегува во процес на опасно омекнување, станувајќи подложен на оштетувања, пренесува „BBC“.
Стручниот термин за оваа појава е „крварење на врзивното средство“ (анг. „binder flushing“). Тој го опишува процесот при кој битуменското врзивно средство – лепилото што ги држи заедно камчињата и песокот во асфалтот – поради високите температури станува течно и излегува на површината.
Тогаш патот станува сјаен, лизгав и исклучително леплив. Последиците можат да бидат сериозни. Лепливиот битумен се лепи за автомобилските гуми, ги оштетува, а може да предизвика оштетувања и на бојата на возилото. Притисокот од тешките возила, особено камионите и автобусите, на омекнатиот асфалт создава длабоки траги и деформации кои подоцна се многу скапи за санација.
Освен тоа, од површинскиот слој се ослободуваат ситни камчиња кои можат да ги оштетат ветробранските стакла и да создадат опасни услови за возење, особено за мотоциклистите.
Токму тука на сцена стапува солта, добро познат сојузник во борбата против зимските услови, но со сосема поинаква улога во лето.
Нејзината примена се темели на едноставни, но ефикасни физички својства. Солта е хигроскопна, што значи дека има способност да привлекува и впива влага од околниот воздух. Тој процес сам по себе придонесува за благо ладење на површината на асфалтот.
Дополнително, солта ја извлекува вишокот влага и од самиот битумен, правејќи го погуст и помалку леплив. Во некои градови, како Хилверсум, наместо сува сол, патиштата се прскаат со солен раствор. Испарувањето на водата од растворот на жешкиот асфалт создава дополнителен и значителен ефект на ладење.
На тој начин се создава и клучен заштитен слој, кој го спречува директниот контакт на автомобилските гуми со чувствителниот и омекнат битумен.
Оваа мерка не се применува на сите патишта, туку само на најкритичните точки. Тоа пред сè се крстосници, кружни текови и делници со густ сообраќај на тешки товарни возила.
На овие места, силите што се создаваат при сопирање, нагло забрзување и вртење создаваат огромен притисок врз асфалтната подлога. Ако таа е омекната, возилата буквално кинат делови од површината, предизвикувајќи трајни и скапи оштетувања.
Поради тоа, општинските служби, од кои дел користат и сензори вградени во коловозот, внимателно ги следат временската прогноза и температурата на патиштата. Акциите за посипување сол се најефикасни кога се спроведуваат превентивно, најчесто рано наутро или доцна навечер, пред сонцето да го достигне својот врв и да го загрее асфалтот до критичната температура.
