Користењето вештачка интелигенција за основни задачи како пресметување или разбирање текст може привремено да го „успие“ интелектот веќе по десет минути.
Ново истражување сугерира дека потпирањето на вештачка интелигенција за основни задачи може да има негативно влијание врз учењето и когнитивните способности, дури и по многу кратко време користење – околу десет минути. Во експеримент со околу 1.200 учесници, испитаниците решавале задачи од математика и читање со разбирање, при што една група имала пристап до AI алатки, а друга не, пишува „Euronews“.
Резултатите покажале интересен образец: оние што користеле вештачка интелигенција на почетокот почесто давале точни одговори, но кога им бил одземен пристапот до технологијата, нивната успешност нагло опаднала. Почесто грешеле, прескокнувале прашања и поретко истрајувале во завршување на задачите. Токму таа истрајност се смета за клучна за долгорочно усвојување знаење.
Истражувачите предупредуваат дека долгорочното потпирање на AI може да доведе до губење на т.н. „продуктивна борба“, процес преку кој луѓето развиваат разбирање решавајќи проблеми со сопствен напор. Без тој процес, знаењето станува поплитко и помалку трајно. Слични резултати покажало и истражување на „MIT“, во кое учесниците што користеле „ChatGPT“ за пишување есеи имале потешкотии да се присетат на сопствената работа. Овој феномен е наречен „когнитивен долг“, бидејќи краткорочната корист води до долгорочно намалување на квалитетот на учењето.
Дополнителен проблем е промената во перцепцијата на напорот. Кога корисниците ќе се навикнат на брзи одговори од AI, самостојното решавање задачи почнува да изгледа побавно и потешко отколку што навистина е. Тоа ја зголемува веројатноста за откажување и ја намалува мотивацијата за подлабоко размислување.
Истражувањето предупредува и на т.н. „ефект на варена жаба“: поединечните мали чекори на потпирање на AI изгледаат безопасно, но со текот на времето се акумулираат во значителен пад на когнитивните способности. Проблемот не е нужно во самата технологија, туку во начинот на нејзино користење.
Заклучокот на авторите е дека идните AI системи треба да бидат дизајнирани како ментори, а не како решенија „на клик“. Наместо веднаш да даваат одговори, тие би можеле да ги поттикнуваат корисниците на размислување, да нудат насоки и да помогнат само кога тоа навистина е потребно. Таквиот пристап би ги задржал предностите на технологијата, а истовремено би го зачувал развојот на човечките способности.
