Станува збор за последица од приближувањето на африканската и евроазиската тектонска плоча, кои се судираат со брзина од четири до шест милиметри годишно.

Под Шпанија и Португалија се одвива процес што е целосно незабележлив за човечкото око, но на научниците им открива како се менува геолошката карта на Европа.

Пиринејскиот Полуостров полека се врти во насока на стрелките на часовникот, а ова движење е поврзано со притисокот што настанува поради приближувањето на африканската и евроазиската тектонска плоча.

До овој заклучок дошле истражувачите кои ги анализирале податоците од сателитските мерења и сеизмичката активност.

Нивното истражување е објавено во научното списание „Gondwana Research“, а покажува дека тектонските деформации не се одвиваат подеднакво на целиот полуостров.

Ротацијата е најизразена во неговите западни и југозападни делови.

Според зборовите на Асиер Мадарјета, истражувач од Универзитетот Баскија и главен автор на студијата, африканската и евроазиската плоча се приближуваат една кон друга со брзина од четири до шест милиметри годишно.

Иако нивната граница е релативно јасно определена во Атлантскиот Океан и во близина на Алжир, јужно од Шпанија и Португалија геолошката ситуација е значително посложена.

Како настанал Пиринејскиот Полуостров и зошто се поместува?

Денешната положба на Пиринејскиот Полуостров е резултат на милиони години тектонски промени.

Пред отворањето на Атлантскиот Океан, подрачјето на денешна Шпанија и Португалија било поврзано со дел од Европа кој денес ѝ припаѓа на западна Франција.

Како што почнал да се отвора северниот Атлантик, Пиринејскиот блок постепено се одвојувал од евроазискиот континент.

Истовремено се отворил Бискајскиот Залив, а новонастанатата микроплоча се движела кон југозапад и ротирала во насока спротивна од стрелките на часовникот.

Во подоцнежните геолошки фази се поместила приближно 200 километри кон исток, до подрачјето на кое се наоѓа денес.

Судирот со европскиот континент придонел и за настанувањето на Пиринеите, планинскиот венец кој денес ги разделува Шпанија и Франција.

Поширокото подрачје на Средоземното Море, исто така, било обликувано од долготрајниот судир на африканската и евроазиската плоча.

Нивното приближување довело до затворање на древниот океан Тетис, а потоа и до создавање на Алпите.

Овие процеси не се завршени. Тектонските плочи и понатаму се поместуваат, а нивниот притисок ја менува Земјината кора. Особено важна улога во новото истражување има Гибралтарскиот лак, закривена геолошка структура која се протега околу Гибралтарскиот Проток.

Станува збор за подрачје во кое се среќаваат и меѓусебно дејствуваат различни делови од Земјината кора, поради што границата меѓу африканската и евроазиската плоча на тоа место е тешко прецизно да се определи.

Научниците ја открија брзината на ротацијата, истражувањето е важно за процена на ризикот од земјотреси

За да го реконструираат денешното поместување на тлото, научниците ги комбинирале геодетските мерења добиени со помош на сателити со податоците за земјотресите.

Тие ги анализирале деформациите на Земјината кора и распоредот на напрегањата во подрачјето меѓу Европа и северозападна Африка.

Резултатите покажуваат дека западно од Гибралтарскиот Проток притисокот на африканската плоча се пренесува кон Пиринејскиот Полуостров.

Поисточно, дел од тој притисок се распределува низ кората на Гибралтарскиот лак и подрачјето на Алборанското Море.

Токму таквата распределба на силите објаснува зошто одделни делови на полуостровот не се поместуваат подеднакво.

Според резултатите од студијата, ротацијата е многу бавна и изнесува приближно 0,1 до 0,2 степени во текот на еден милион години.

Тоа не значи дека промените ќе можат да се забележат во секојдневниот живот, но на научниците им овозможува важен увид во активните геолошки процеси.

Истражувањето би можело да помогне во препознавањето на активните раседи и во подобрата процена на сеизмичкиот ризик во поширокото подрачје, вклучително и на Пиринеите.

Научниците притоа предупредуваат дека сè уште постојат подрачја во кои недостигаат детални геолошки и геофизички истражувања, па за поцелосно разбирање на тектонските процеси ќе бидат потребни дополнителни податоци.