Што ако изградиме суперакцелератор на честички околу Месечината? Колку и да звучи неверојатно оваа идеја, научниците и инженерите навистина ја разгледувале можноста таков уред да биде поставен на Месечината.

Таквата машина би функционирала на принцип сличен на Големиот хадронски судирач, односно „LHC“ во „CERN“, во близина на Женева, кој во моментов е најголемиот и најмоќниот акцелератор на честички во светот.

Овие уреди, сликовито наречени „разбивачи на атоми“, создаваат два снопа честички кои се движат во спротивни насоки низ прстенести тунели со исклучително висок вакуум.

Моќните суперспроводливи електромагнети ги забрзуваат сноповите речиси до брзината на светлината. Потоа тие се судираат во еден од детекторите, при што се создава цела низа други честички кои научниците можат да ги мерат и анализираат.

Колку поголема е енергијата на честичките во акцелераторот, толку помасивни честички можат да се создадат како производ на судирот.

Многу современи области на физиката на честички бараат токму проучување на честички кои се појавуваат при толку високи енергии.

Поради тоа, физичарите сакаат да создаваат сè поголеми и помоќни акцелератори. А се покажува дека Месечината би можела да биде идеално место за таков потфат.

Акцелераторот би бил долг речиси 11.000 километри

Една студија од 2022 година ја разгледувала можноста за изградба на акцелератор на честички кој би се протегал околу целиот обем на Месечината.

Неговата должина би изнесувала речиси 11.000 километри.

Таквиот акцелератор би можел да работи со енергии дури 1.000 пати поголеми од оние што ги постигнува Големиот хадронски судирач. Тоа би им овозможило на физичарите да трагаат по целосно нови честички и досега непознати физички појави.

Големиот хадронски судирач веќе доведе до откривање на неколку честички, меѓу кои е и Хигсовиот бозон. Уште поголем акцелератор би можел да овозможи потрага по уште помасивни честички.

Тешко е да се предвиди што би можеле да откријат научниците со помош на еден ваков колосален уред. Една од надежите е дека би можел да помогне во разбирањето на еволуцијата на вселената и нејзината структура во најголеми размери.

Зошто токму Месечината?

Зошто некој воопшто би изградил ваква машина на Месечината, наместо на Земјата?

Проблемот, меѓу другото, е просторот.

Акцелератор чиј обем би бил поголем од 10.000 километри би претставувал огромен геолошки, технолошки и политички предизвик доколку се гради на Земјата.

Месечината, од друга страна, би можела да понуди неколку предности.

Би било полесно, а веројатно и поевтино, да се изгради кружен тунел под површината на Месечината и да се одржува високото ниво на вакуум неопходно за функционирање на акцелераторот.

Месечината е и геолошки постабилна од Земјата, а на нејзината површина има изобилство сончева енергија која идната инфраструктура би можела да ја користи.

Нема да го видиме толку брзо

Сепак, ова не е проект што би можел да биде завршен за неколку години.

Инженерите проценуваат дека за изградба на суперакцелератор на Месечината би биле потребни повеќе од две децении, и тоа дури откако ќе биде воспоставено континуирано присуство на луѓе на површината на Месечината.

Поради тоа, малку е веројатно дека ќе видиме лунарен „мегаакцелератор“ во текот на овој век.

Засега станува збор за научна идеја која покажува колку далеку би можела да отиде физиката на честички во иднина. Ако човештвото еден ден навистина изгради таква машина, таа би можела да стане еден од најголемите научни експерименти што некогаш биле изведени.