Токму поради тоа, вештачката интелигенција би требало да биде една од темите на разговорот меѓу Доналд Трамп и кинескиот претседател Си Џинпинг оваа недела во Вашингтон.

Иако двете земји се обидуваат да ја заштитат сопствената технолошка предност, американските и кинеските претставници во последните денови разговараат и за можен механизам за размена на информации за сериозни инциденти поврзани со "AI", кои би можеле да ја загрозат националната безбедност.

"AI" станува прашање на националната безбедност

Една од идеите за која американските и кинеските претставници веќе разговарале е воспоставување систем за известување за сериозни инциденти поврзани со "AI".

Американскиот министер за финансии Скот Бесент по разговорите со кинескиот вицепремиер Хе Лифенг во Њујорк изјави дека Вашингтон предложил механизам преку кој двете земји би можеле меѓусебно да се известуваат кога некој инцидент поврзан со "AI" ќе достигне ниво што претставува ризик за националната безбедност. Целта е, според неговите зборови, да се пронајде заеднички поглед кон ризиците со кои се соочуваат двете земји.

Од сајбер-напади до губење на контролата

На маса не се само теоретски сценарија за тоа дека "AI" еден ден би можела да стане премногу моќна.

Експертите со кои се консултирала „AP“ наведуваат конкретни ризици, како сајбер-напади поттикнати од АИ, злоупотреба на технологијата во биолошката област, големи грешки на напредните модели и ситуации во кои луѓето ја губат контролата врз автономните АИ-системи. Посебно внимание се посветува и на можните напади врз критичната инфраструктура, вклучувајќи ги финансиите, енергетиката, телекомуникациите и сообраќајот.

Кинеските експерти истовремено наведуваат дека размената на информации за сериозни инциденти поврзани со "AI" би можела да биде една од ретките области во кои Вашингтон и Пекинг имаат доволно заеднички интереси за да соработуваат.

САД сакаат да ја задржат предноста

Проблемот е што разговорите за безбедноста се одвиваат во услови на многу поширока технолошка конкуренција.

Трамп повеќепати ја нагласуваше важноста на американската предност во областа на АИ, додека Вашингтон истовремено го ограничува пристапот на Кина до најнапредните чипови и друга технологија потребна за развој на големи АИ-системи. Пекинг ваквите потези ги гледа како обид на САД да го ограничат кинескиот технолошки развој.

Американските извозни контроли навистина го забавија пристапот на Кина до најнапредните компјутерски ресурси, но не го запреа развојот на кинеските "AI"-модели. Компании како „DeepSeek“ и „Moonshot AI“ оваа година привлекоа внимание со модели кои, според одредени проценки, можат да им конкурираат на американските системи, често и со пониски трошоци за користење.

Нов проблем: Кој чија "AI" ја копира?

Односите меѓу двете земји дополнително се оптоварени со обвинувања дека кинеските "AI"-компании се обидуваат да ги преземат способностите на американските модели.

Во центарот на спорот се наоѓа таканаречената „дестилација“ – процес преку кој од однесувањето или одговорите на поголем модел можат да се извлечат информации што помагаат во развојот на друг систем. Американските компании и претставници ги обвинија кинеските компании за агресивно користење на ваквите техники, додека Пекинг ги отфрла обвинувањата и укажува дека слични методи се користат низ целата "AI"-индустрија.

Дополнителни тензии предизвикаа обвинувањата на компанијата „Anthropic“ дека моделите на „DeepSeek“ и „Moonshot“ користеле голем број барања испратени до нивниот систем „Claude“. Кинеската страна ги отфрла пошироките американски тврдења за злоупотреба на технологијата.

Можат ли Трамп и Си сепак да се договорат?

Токму тука се појавува најголемиот парадокс. САД и Кина имаат причина да соработуваат околу безбедноста на "AI", но истовремено имаат причина да не си веруваат меѓусебно.

Експертите сметаат дека разговорот за начинот на пријавување сериозни инциденти поврзани со "AI" би можел да биде релативно ограничена област во која е можно да се постигне напредок. Истовремено, пошироката соработка е отежната поради американските извозни контроли, кинескиот развој на сопствени чипови и борбата меѓу двете земји за технолошка предност.

Претстојниот разговор меѓу Трамп и Си затоа нема да биде само прашање за тоа кој ќе го создаде најдобриот "AI"-модел. Едно од клучните прашања ќе биде и што ќе се случи кога таков систем ќе предизвика сериозен проблем – и дали двете најголеми АИ-сили во тој момент воопшто ќе бидат подготвени меѓусебно да си испратат предупредување.