Италија има намера на ниво на Европската Унија да предложи воспоставување центри за мигранти во трети земји, по примерот на договорот што го има со Албанија. Планот предвидува странските државјани кои нелегално влегле во ЕУ да бидат испраќани во тие центри, каде ќе се обработуваат нивните барања за азил и имиграциските документи. Предлогот го објавија водечките италијански медиуми, а го потврдија и владини претставници, пренесува „Еуроњуз“.

Италијанскиот министер за внатрешни работи Матео Пјантедози ќе го претстави планот на вонредниот состанок на Советот на министри за внатрешни работи на ЕУ, што ќе се одржи во вторник. Состанокот е свикан поради мигрантската криза во Цеута, шпанската енклава на мароканска територија, каде во изминатите денови околу 70.000 мигранти се обидоа насилно да влезат на шпанска територија.

Меѓу можните земји домаќини на новите центри се споменуваат неколку африкански држави, а Уганда се смета за една од најизгледните опции. Финансирањето на проектот сѐ уште не е дефинирано.

„Мораме да изградиме заедничка стратегија за имиграцијата. Италијанската влада, заедно со данската социјалдемократска влада, го побара овој состанок за во ЕУ да почне да се применува Пактот за миграција и азил. Со други зборови, целта е да се покренат постапките за враќање“, изјави министерот за надворешни работи Антонио Тајани во пресрет на состанокот.

Тој ја спомена и „можноста за отворање нови центри по примерот на Албанија во различни африкански земји“, но и во земјите на потекло и транзит на мигрантите.

Кризата во Цеута стана повод за нов судир меѓу Италија и Шпанија околу управувањето со миграцијата. Тајани го бранеше пристапот на владата на премиерката Џорџа Мелони, кој го опиша како „строг и умерен“, истовремено критикувајќи ја политиката на шпанската влада на Педро Санчез, која според него е премногу попустлива.

„Пристапот на Мадрид е спротивен на италијанскиот, а нашиот пристап го поддржуваат речиси сите други земји. Политиката според која секој може да дојде во Европа е погрешна, затоа што Европа не може неселективно да ги прими сите. Добар знак е што Европската комисија го поддржа ставот на Италија, а не на Шпанија“, рече Тајани.

Тој ја осуди, како што рече, „идеолошката манипулација“ што ја спроведува шпанската влада и оцени дека предложениот модел на соработка би можел да доведе до „неопходни политики“, далеку од „слогани и лажни ветувања“.

Што предлага Рим?

Целта на италијанската влада е да создаде мрежа на центри надвор од Европската Унија за управување со мигрантите и нивно враќање, во соработка со земјите на потекло и транзит. Премиерката Мелони првпат ја изнесе оваа идеја кон крајот на јуни, а сега Рим планира официјално да ја претстави пред останатите земји-членки. Според италијанскиот предлог, новите центри би се финансирале од буџетот на ЕУ.

На списокот на потенцијални партнери се неколку африкански држави, но и земји надвор од традиционалните миграциски рути. Меѓу нив се Гана, Сенегал, Тунис, Либија, Мавританија, Египет, Уганда, Етиопија, Узбекистан, Ерменија и Црна Гора.

Уганда се смета за една од најсериозните опции, а Германија, Австрија и Холандија наводно веќе покажале интерес за можни проекти во таа земја. Во европската стратегија би можела да биде вклучена и Црна Гора, иако разговорите сѐ уште се во рана фаза. Едно од клучните отворени прашања останува моделот на финансирање.

Центарот во Албанија и трговските поволности

Рим ќе бара и построга примена на програмата за Општи повластици, која беше одобрена претходно оваа година и треба да стапи во сила на 1 јануари 2027 година. Системот ги поврзува трговските поволности за земјите во развој со нивната подготвеност повторно да ги прифатат своите државјани кои нелегално престојуваат во Европа. Целта е да се зајакнат механизмите за враќање на мигрантите и да се подобри соработката со нивните матични земји.

Паралелно со тоа, италијанската влада сака до крајот на годината целосно да го оспособи центарот во Ѓадер во Албанија, со кој управува Италија. Министерот Пјантедози изјави дека целта е „центарот повторно целосно да профункционира до крајот на годината, или и порано, доколку се решат правните проблеми и судските постапки“.

Објектот или ќе продолжи да ја извршува првично предвидената функција или ќе биде приспособен на новите прописи на ЕУ. Првичниот план предвидувал капацитет од до 3.000 лица месечно за брза обработка на барањата за азил, но од април минатата година центарот се користи исклучиво за депортации.

Досега низ него поминале само неколку стотици луѓе. Комплексот се состои од центар за баратели на азил, центар за депортација и помал затвор, додека во пристаништето Шенѓин се наоѓа прифатен центар. Проектот бил забавен бидејќи судовите не ги потврдувале налозите за задржување издадени во тој објект.