Група од 26 поранешни вработени поднесе тужба против „Meta“, тврдејќи дека внатрешните системи базирани на вештачка интелигенција имале значајна улога при одлучувањето кои работници ќе бидат опфатени со масовните отпуштања.

Според нивните наводи, начинот на кој функционирале овие системи довел до тоа одредени категории вработени да бидат ставени во неповолна положба. Случајот предизвика големо внимание бидејќи го отвора прашањето до каде компаниите смеат да се потпираат на AI при носење кадровски одлуки.

Тужителите тврдат дека особено биле погодени вработените со инвалидитет, лицата кои користеле медицинско отсуство, како и оние кои привремено биле отсутни поради грижа за членови на семејството или породилно отсуство.

Токму поради тоа сметаат дека дошло до дискриминација во процесот на намалување на бројот на вработени. Според нив, ваквиот начин на проценка не ги земал доволно предвид нивните индивидуални околности.

Судска постапка покрената во Калифорнија

Тужбата е поднесена до Федералниот суд во Оукланд, во американската сојузна држава Калифорнија.

Според достапните информации, станува збор за една од првите судски постапки во САД во која се оспорува наводната употреба на вештачка интелигенција при донесување одлуки за масовни отпуштања.

Исходот од процесот би можел да влијае и врз идните спорови од ваков вид.

Поранешните вработени побарале од судот привремено да го запре спроведувањето на отказите, сè додека нивните барања не бидат разгледани во арбитражна постапка.

Тие наведуваат дека нивните договори за работа предвидуваат решавање на споровите преку индивидуална арбитража, но сметаат дека тоа не го спречува судот да донесе привремени мерки на заштита.

Со тоа се обидуваат да спречат отказите да стапат во сила пред судот да ги разгледа нивните аргументи.

Отказите треба да стапат во сила на 22 јули

Според наводите во тужбата, вработените во текот на мај биле известени дека нивните работни места ќе бидат укинати, додека почетокот на отпуштањата е планиран за 22 јули.

Токму поради тоа поранешните работници бараат итна реакција од судот за постапката привремено да биде запрена.

Тужбата ја поднеле 26 поранешни вработени кои одлучиле да останат анонимни. Тие доаѓаат од шест американски сојузни држави, меѓу кои Калифорнија и Њујорк, како и од Дистриктот Колумбија.

На овој начин сакаат да ја заштитат својата приватност додека трае судската постапка.

Како AI учествувал во изборот на вработените

Во тужбата се наведува дека „Meta“ користела повеќе внатрешни AI системи за оценување и рангирање на вработените кои се нашле на листата за отпуштање.

Според тврдењата на тужителите, овие системи имале важна улога во проценката на работниот ефект.

Меѓу критериумите кои, според поранешните вработени, биле земени предвид се нашле продуктивноста и начинот на користење на внатрешните AI алатки.

Тужителите сметаат дека ваквиот модел не ги земал предвид оправданите отсуства од работа, поради што вработените со здравствени проблеми или семејни обврски можеле да добијат полоши оценки.

Токму тоа, според нив, е една од главните причини за нерамноправниот третман на одредени категории вработени.

Во тужбата се споменуваат повеќе внатрешни системи

Една од алатките наведени во судските документи е „MetaMate“, голем јазичен модел што компанијата го користи како внатрешен AI асистент.

Покрај него, се споменува и систем што вработените го нарекуваат „second brain“, кој собира и организира информации од деловната комуникација и внатрешните документи.

Според тужителите, овие системи се дел од поширокиот AI екосистем што „Meta“ го користи во секојдневното работење.

Тие тврдат дека бил користен и посебен индекс на продуктивност, базиран на анализа на активностите на вработените.

Во тужбата се наведува дека системот ги следел внесовите од тастатурата, содржината на екранот, електронската пошта и историјата на интернет-прелистувачот, со цел да формира оцена за работниот ефект.

Тужителите сметаат дека ваквиот пристап не бил доволно транспарентен и дека вработените немале увид во начинот на кој нивните активности биле анализирани.

Обвинувања за дискриминација

Поранешните вработени тврдат дека „Meta“ ги прекршила федералните и државните закони што забрануваат дискриминација и одмазда кон лица со инвалидитет, вработени кои користат медицинско отсуство или бремени жени.

Тие сметаат дека токму овие категории биле изложени на поголем ризик да бидат опфатени со отпуштањата.

Покрај тоа, во тужбата се наведува дека компанијата не проверила дали нејзините AI системи можат да произведуваат пристрасни резултати, што, според тужителите, е спротивно на поновите прописи усвоени во Калифорнија и Њујорк, кои се однесуваат на употребата на автоматизирани системи при носење одлуки.

Овие прописи во последните години добиваат сè поголемо значење бидејќи вештачката интелигенција станува составен дел од деловните процеси.

„Meta“ ги отфрла обвинувањата

Компанијата ги отфрли сите наводи од тужбата и соопшти дека тие немаат правна основа.

Од „Meta“ велат дека AI системите не носеле одлуки за организациски промени ниту за намалување на бројот на вработени.

Компанијата истакнува дека тврдењата се засноваат на погрешно толкување на начинот на кој вештачката интелигенција се користи во нејзините внатрешни процеси.

Портпаролот на компанијата изјави дека управувањето со работната сила и носењето кадровски одлуки биле и остануваат одговорност на луѓето, а не на AI технологијата.

Со тоа „Meta“ ги отфрла тврдењата дека автоматизираните системи имале одлучувачка улога во процесот на отпуштање.

Отпуштањата се дел од поширока реорганизација

„Meta“ претходно годинава најави намалување на глобалната работна сила за околу 10 проценти, што претставува приближно 8.000 вработени.

Оваа одлука е дел од поширока реорганизација на работењето, насочена кон промени во рамките на компанијата.

Реорганизацијата доаѓа во период на интензивни инвестиции во развојот на нови технологии.

Во исто време, компанијата продолжува да ги зголемува вложувањата во вештачката интелигенција и сè повеќе ги интегрира AI технологиите во своите производи, но и во внатрешните работни процеси.

Токму затоа начинот на кој AI се користи во рамките на компанијата привлекува сè поголемо внимание од јавноста и регулаторите.

Закерберг: Не се очекуваат нови масовни отпуштања

По најавениот бран отпуштања, извршниот директор Марк Закерберг изјави дека не очекува дополнително намалување на бројот на вработени на ниво на целата компанија во текот на оваа година.

Со оваа изјава се обиде да ја намали загриженоста меѓу вработените по големите организациски промени.

Сепак, судската постапка што ја поведоа поранешните работници би можела да привлече огромно внимание, бидејќи отвора прашање како компаниите ја користат вештачката интелигенција при носење одлуки што директно влијаат врз статусот на вработените и дали ваквите системи можат да доведат до дискриминација на одредени категории работници.

Без разлика на исходот, случајот би можел да стане една од најзначајните правни дебати за улогата на AI во управувањето со човечките ресурси.

Што би можел да промени овој случај?

Судската постапка против „Meta“ би можела да стане важен преседан за идните спорови што се однесуваат на употребата на вештачка интелигенција во управувањето со вработените.

Доколку судот утврди дека автоматизираните системи имале одлучувачка улога во процесот на отпуштање, тоа би можело да доведе до построги правила за транспарентност и одговорност на компаниите што користат AI при кадровските одлуки.

Таквиот исход би можел да влијае и врз практиките на другите големи технолошки компании, кои сè почесто воведуваат автоматизирани алатки за проценка на работниот учинок.

Без оглед на конечната судска одлука, случајот веќе отвора поширока дебата за границите на примената на вештачката интелигенција во носењето одлуки што имаат директно влијание врз животот на вработените.

Експертите предупредуваат дека AI може да биде корисна алатка за анализа на големи количини податоци, но дека конечните одлуки мора да останат под надзор на луѓето, со цел да се намали ризикот од дискриминација и други несакани последици.

Ваквите прашања ќе стануваат сè поважни како што компаниите ќе продолжат сè повеќе да ја интегрираат вештачката интелигенција во своето секојдневно работење.