Станува збор за еден од најголемите глечери во светот, кој се простира на површина приближно еднаква на територијата на Велика Британија.

Стравувања за „замрзнатата тврдина“

Во случај на целосно уривање, нивото на морето би можело да се зголеми за дури 65 сантиметри, што би предизвикало сериозни последици за крајбрежните региони ширум светот, пренесува „Daily Mail“.

Истражувачите сега наведуваат дека пловечкиот „леден потпирач“ на глечерот би можел да се распадне во наредните месеци.

Источната ледена полица на Твејтс („Thwaites Eastern Ice Shelf“ – „TEIS“) претставува „леден ѕид“ поврзан со источниот дел на глечерот, кој го забавува истекувањето на мразот во морето. Оваа заштитна бариера е дебела повеќе од 350 метри и покрива околу 1.500 квадратни километри – површина приближна на поширокото подрачје на Лондон.

Сепак, затоплувањето на океанот околу Антарктикот со алармантна брзина ја истенчува оваа „замрзната тврдина“.

Морскиот геофизичар од Британската антарктичка служба, д-р Роберт Лартер, предупредува дека распадот на ледената полица е „веројатен настан што ќе се случи во текот на 2026 година“.

Иако научниците не сметаат дека целосниот колапс на Твејтс е непосредно пред нас, повеќе студии укажуваат дека источната ледена полица е на „работ на распаѓање“.

Во интервју за „Live Science“, д-р Лартер изјави:

„Последниот дел од ледената полица, пред самиот глечер, е подготвен за распаѓање. Не знаеме точно како ќе дојде до пукањето, но тоа сигурно ќе се случи.“

Главната причина за оваа драматична трансформација е фактот што ледената полица се „истенчува одоздола“, додека топлата вода продира под мразот.

Неодамнешна експедиција што бушела низ ледената покривка открила дека водите под Твејтс се затоплуваат, што го забрзува процесот на топење и ја ослабува структурата на мразот. Сателитските снимки покажуваат дека нови пукнатини на ледената платформа се појавуваат со сè поголемо темпо.

„Се гледаат пукнатини и расцепи“

Особено загрижува фактот што овие пукнатини се формираат долж таканаречената „линија на заземјување“, местото каде што пловечката ледена платформа ја допира карпестата подлога под себе.

Тоа укажува дека физичките процеси длабоко во мразот се промениле и дека платформата практично „се кине сама од себе“, додека ледените маси се туркаат кон таа критична точка на потпирање.

„На секвенците од сателитските снимки јасно се гледа растот на пукнатините и расцепите“, додаде Лартер.

Помеѓу јануари 2020 и јануари 2026 година, истражувачите утврдиле дека брзината на движење на источната ледена полица се утроила и достигнала повеќе од 2.000 метри годишно. Во текот на првите пет месеци од оваа година е забележано дополнително забрзување.

Ситуацијата станала толку сериозна што, според зборовите на д-р Лартер, Британската антарктичка служба веќе подготвила соопштение за јавноста кое претставува своевиден „некролог“ за ледената платформа.

Доколку „TEIS“ навистина се урне во текот на оваа година, како што предвидуваат научниците, многумина стравуваат дека тоа би можело да го забрза пропаѓањето на целиот „глечер на судниот ден“ на Антарктикот.

Без потпорното дејство на ледената полица, поединечни експерти сметаат дека глечерот би можел значително побрзо да „се лизне во морето“.

Тоа, на крајот, би можело да доведе до целосен „колапс на глечерот“ во временски период што, зависно од моделите, се проценува од неколку децении до неколку векови.

Сепак, без разлика дали тоа ќе се случи за неколку децении или за неколку стотици години, д-р Лартер смета дека колапсот на Твејтс е неизбежен.

„Дури и ако до 2050 година достигнеме нето-нула емисии на стакленички гасови, овој глечер ќе исчезне. Тој ќе придонесе за зголемување на нивото на морето за 65 сантиметри, што претставува огромен предизвик со кој многу места ширум светот тешко ќе се справат“, рече тој.

Различни мислења за ризикот

Сепак, не сите научници се убедени дека непосредниот колапс на источната ледена полица автоматски значи катастрофа за целиот глечер.

Д-р Даниел Голдберг од Универзитетот во Единбург се согласува со проценката дека „TEIS“ е блиску до распаѓање.

„Преполн е со пукнатини. На некои сателитски фотографии изгледа како збир од ледени брегови кои случајно сè уште се држат заедно“, изјави тој.

Сепак, смета дека губењето на ледената полица веројатно нема да предизвика драматично забрзување на глечерот какво што предвидуваат некои научници.

Според него, иако би дошло до значителни промени во подрачјето околу „TEIS“, влијанието врз целиот глечер можеби е „донекаде пренагласено“.

„Користевме модели на ледени покривки за да ги симулираме последиците од целосното отстранување на пловечкиот мраз од Твејтс. Забележавме многу мали разлики помеѓу сценариото во кое ледената платформа останува недопрена и она во кое е целосно отстранета“, додаде експертот.

Овие модели сугерираат дека силата со која ледената платформа моментално го забавува глечерот можеби не е толку голема како што се верувало претходно.

„Не верувам дека таа обезбедува особено силна потпора, па нејзиното отстранување можеби нема да има толку големо влијание како што некои предвидуваат“, рече Голдберг.

Сепак, тој предупредува дека Твејтс е еден од најтешките глечери за прецизно моделирање.

Поради тоа, како што истакнува, „многу е тешко со сигурност да се каже дали и кога би можел целосно да се урне во иднина“.