„НАТО повеќе не личи на тоа што некогаш беше. Никогаш не сум му верувал особено на НАТО. Отсекогаш знаев дека е хартиен тигар, а и (рускиот претседател Владимир) Путин тоа го знае, патем“, изјави тој во интервју за британскиот весник „Telegraph“.

Американскиот претседател во последните недели упатува критики кон сојузниците поради тоа што не помагаат во повторното отворање на Ормускиот теснец, кој Иран практично го затвори додека трае војната на Блискиот Исток.

Тој додаде дека Соединетите Држави им помагале на земјите на кои им била потребна поддршка, вклучително и Украина, иако тоа „не бил наш проблем“.

Особено ја критикуваше Британија

Трамп особено ја критикуваше Велика Британија, истакнувајќи дека тие „немаат ни морнарица“.

„Премногу сте стари и имавте носачи на авиони што не функционираа“, додаде тој.

На прашањето дали британскиот премиер треба да ги зголеми трошоците за одбрана, Трамп одговори дека нема да му кажува што да прави.

„Може да прави што сака. Не е ни важно. Сè што (британскиот премиер Кир) Стармер сака се скапи ветерници што ги креваат цените на енергијата до небо“, нагласи тој.

Белата куќа е сè понезадоволна од долгогодишните партнери поради нивниот став во војната, наведува весникот.

Рубио: Ќе мора да го преиспитаме членството во НАТО

Американскиот државен секретар Марко Рубио го обвини НАТО дека е „еднонасочна улица“, критикувајќи ги сојузниците затоа што не дозволиле користење на нивните воени бази. Говорејќи за „Fox News“ непосредно пред интервјуто на Трамп, Рубио рече дека САД ќе мора да го „преиспитаат“ своето членство во НАТО по завршувањето на војната во Иран.

„Мислам дека нема сомнеж дека, за жал, по овој конфликт ќе мора да го преиспитаме тој однос. Ако НАТО се сведува на тоа ние да ја браниме Европа кога е нападната, а тие нам да ни го ускратуваат пристапот до базите кога нам ни се потребни, тоа не е добар аранжман. Во таков однос тешко е да се остане“, изјави Рубио.

НАТО во најдлабока криза во историјата

За потсетување, НАТО, темелот на западната безбедносна архитектура од крајот на Втората светска војна, се соочува со најдлабока криза во својата историја. Тоа е особено очигледно во светло на најновите изјави на Трамп.

Непосредната причина за кризата е американско-израелската војна во Иран, односно повикот на Трамп до другите земји да се приклучат во обезбедувањето пловидба низ Ормускиот теснец. Трамп изјави дека без САД, НАТО нема вистинска сила.

„Без САД, НАТО е хартиен тигар! Не сакаа да учествуваат во борбата за да се спречи Иран да има нуклеарно оружје. Сега кога таа борба е добиена воено, со многу мал ризик за нив, се жалат на високите цени на нафтата што се принудени да ги плаќаат, но не сакаат да помогнат во отворањето на Ормускиот теснец“, напиша претходно Трамп на својата социјална мрежа „Truth Social“.

Тој додаде дека отворањето на Ормускиот теснец е „едноставен воен маневар“ и ги обвини сојузниците за кукавичлук.

„Кукавици, и ние ќе го запомниме тоа“, порача тој.

Особено загрижувачки се неговите неодамнешни изјави во кои ја доведува во прашање поддршката на САД кон сојузниците од НАТО, тврдејќи дека сојузот не му помогнал на Вашингтон во војната против Иран.

„Секогаш би биле тука за нив, но сега, врз основа на нивните постапки, не мислам дека мораме, нели?“, изјави Трамп.

Трамп со години зборува против НАТО

Трамп со години зборува против НАТО. Половина година пред да стане претседател на САД, изјави дека ќе ја охрабри Русија да нападне секоја членка на НАТО која не ги исполнува своите обврски кон воениот сојуз.

Во својот прв мандат, Трамп повеќепати се закануваше дека ќе се повлече од НАТО, вклучително и на самитот на алијансата во 2018 година. Тогаш ги критикуваше другите држави затоа што не издвојуваат целни 2 проценти од БДП за одбрана. Во меѓувреме беше договорено зголемување на трошоците за одбрана на 5 проценти од БДП до 2035 година, но ни тоа, како што гледаме, не влијаело значително врз перцепцијата на Трамп за НАТО.

Член 5 е активиран само еднаш, и тоа во одбрана на САД

Целата суштина на НАТО почива на Членот 5, одредба според која напад на една членка се смета за напад на сите. Тоа е политичка и воена гаранција што со децении служеше како основа за одвраќање и причина за постоење на овој одбранбен сојуз.

Во повеќе од 70 години постоење, Членот 5 е применет само еднаш – по терористичките напади врз Соединетите Американски Држави на 11 септември 2001 година. Тогаш европските сојузници колективно застанаа во одбрана на САД, прв и единствен пат.

Дали со сигурност може да се каже дека Вашингтон денес би направил истото за своите сојузници? Засега тоа е сè уште реторичко прашање, но самата фактот што одговорот не е јасен зборува многу за длабочината на кризата во рамките на алијансата. Таквото ниво на неизвесност сугерира дека НАТО, барем во обликот во кој постои со децении, практично е мртов.