Германија повикува на нов поредок: Светот повеќе не е ист

Макфакс

01/04/2026

20:31

287

Големина на фонт

а а а

За време на турнејата низ Јапонија, Сингапур и Австралија, германскиот министер за одбрана Борис Писториус презентираше визија за нов светски поредок заснован на правила, во кој таканаречените „средни сили“ би играле важна улога.

Неговата порака беше дочекана со одобрување од домаќините, кои ги нагласија заедничките вредности – пред сè, почитувањето на меѓународното право и стабилноста на глобалниот систем.

Писториус постојано нагласуваше дека Европа и Индо-Пацификот денес се неразделно поврзани: „Денешниот свет станува сè повеќе вмрежен – од ден на ден, без разлика дали ни се допаѓа или не. Конфликти, економски кризи или природни катастрофи можат да се појават во еден регион, но нивните причини можат да бидат во друг, далечен дел од светот“. Токму поради ова, верува тој, безбедносната политика повеќе не може да се ограничи на сопствениот регион.

Сепак, постојаното инсистирање на „ред заснован на правила“ исто така укажува дека постојниот систем е во криза. Писториус индиректно признава дека стариот меѓународен поредок се распаѓа, додека новиот штотуку се појавува и сè уште не поминал сериозен тест, според Дојче Веле. Во такви околности, Германија – која се потпира на Соединетите Американски Држави во однос на безбедноста – се обидува да најде нова, понезависна улога, пишува медиумот.

Еден од клучните елементи на неговата визија е зајакнувањето на соработката меѓу средните сили, како што се Германија, Јапонија, Австралија и Сингапур. „Ако средните сили се држат заедно, ако се сигурни и ги следат своите цели, тогаш тие се барем толку силни колку и суперсилите“, рече тој. Според него, овој вид соработка може да придонесе за постабилен и избалансиран свет.

Сепак, Писториус не ја игнорира улогата на големите сили. Напротив, тој јасно истакнува дека без нив нема функционален меѓународен систем: „На меѓународниот поредок му се потребни суперсили. Оние што се и оние што сакаат да бидат мора не само да седнат на маса, туку мора и да го обликуваат“. Сепак, тој додава дека останува да се види дали големите сили се подготвени да ги прифатат промените и да го споделат влијанието со други актери.

Тој особено предупредува за опасноста од политиката водена од страв, користејќи впечатлива метафора: „Оној кој постојано се фокусира само на својот противник, односно на својот партнер, никогаш не дејствува суверено. Тој е управуван од страв. А одлуките донесени од страв секогаш се погрешни“.

Важен дел од неговата стратегија се однесува и на вклучувањето на земјите од Глобалниот Југ, кои со години бараат пофер распределба на моќта во светот. Писториус признава дека овие земји сакаат поголемо влијание и дека прашањето е како да им се овозможи во рамките на реформираниот систем. Ова имплицитно ја поддржува идејата за промена на постојната глобална архитектура.

Во исто време, германскиот министер јасно ги дефинира противниците на таков поредок. Тој ја опишува Русија како „агресивна и ревизионистичка“, додека за Кина потсетува дека Европската Унија веќе ја означила како „системски ривал“. Покрај тоа, тој ја нагласува потребата од поголема независност на Европа од Соединетите Американски Држави, што претставува значаен пресврт во германската безбедносна политика.

Како основа на идниот меѓународен систем, Писториус го гледа зачувувањето на клучните принципи – Повелбата на Обединетите нации, почитувањето на меѓународното право и слободата на морските патишта. „Прво, станува збор за согласност дека ни е потребен меѓународен поредок заснован на правила“, заклучува тој, со пораката дека за ова е потребно и „да се помести центарот на гравитација на тој поредок“.