Според најновата анализа на „Бостон консалтинг груп“, нарушувањата во Ормутскиот теснец веќе имаат сериозни и тешки последици за голем број компании ширум светот.

Оваа консултантска куќа предупредува дека тоа е едно од клучните „тесни грла“ на глобалната трговија, чие долгорочно затворање може да предизвика верижни последици за снабдувањето, трошоците за бизнис и економската стабилност на повеќето земји и индустрии на планетата.

Пред конфликтот со Иран, околу 900 бродови минуваа низ Ормутскиот теснец секоја недела, а приближно 20 проценти од светскиот извоз на сурова нафта се транспортира преку него. Токму поради ова, секое сериозно нарушување не останува ограничено само на енергијата и логистиката, туку многу брзо се прелева во трошоците за производство, достапноста на суровини, инфлацијата, потрошувачката и инвестициите во различни сектори.

Како што истакнува Апарна Барадвај, директор и виш партнер во „BCG“, покрај човечките жртви и социјалните последици од конфликтот, веќе се чувствуваат големи економски последици. Колку подолго траат нарушувањата, толку повеќе индустрии ќе бидат погодени и толку побавно и потешко ќе биде закрепнувањето.

„BCG“ проценува дека компаниите најмногу ќе ги почувствуваат ефектите преку нестабилните приходи поради зголемената инфлација, можните економски забавувања и послабата потрошувачка. Во исто време, трошоците за производство растат поради поскапиот транспорт, повисоките цени на суровините и проблемите во синџирите на снабдување. Дополнителен притисок создаваат повисоките трошоци за безбедност, помалото искористување на капацитетите и построгите услови за кредитирање, што го отежнува пристапот до финансирање.

Многу компании ќе се соочат со комбинација од сите овие фактори, а интензитетот на влијанието ќе зависи од нивната географска изложеност и способност за приспособување. Иако земјите од Блискиот Исток се најдиректно погодени, силни последици се очекуваат и во економиите како Индија, Пакистан, Кенија, Танзанија и Мавританија, додека значително влијание ќе почувствуваат и Кина, Јапонија, Јужна Кореја, Република Јужна Африка и Намибија. Јужна и Источна Азија, како и Африка, сѐ особено зависни од овој морски пат за увоз, поради што некои земји веќе воведуваат мерки за заштеда на енергија, како што се пократки работни недели и ограничување на потрошувачката.

Најранливи сектори

Нафта

Околу една петтина од глобалното снабдување со нафта поминува низ Ормутскиот теснец. Иако некои количини може да се пренасочат преку алтернативни патишта или да се компензираат од стратешки резерви, јазот во снабдувањето останува значаен. Последиците ќе се одразат глобално преку повисоки цени, додека физичките недостатоци најмногу ќе ги погодат увозниците во Азија и Африка.

Гас

Приближно 17 проценти од светските текови на течен природен гас поминуваат низ овој теснец. За разлика од нафтата, тука практично нема алтернативни патишта. Бидејќи глобалните капацитети за течен природен гас (LNG) веќе работат близу до својот максимум, можностите за брзо зголемување на снабдувањето се ограничени, што дополнително ја зголемува ранливоста, особено во Азија и делумно во Европа.

Поморски сообраќај

Бродскиот сектор се соочува со доцнења, зголемување на трошоците и зголемени безбедносни ризици. Повеќе од 100 бродови од различни типови минуваат низ теснецот секој ден, додека осигурителните компании ги заоструваат условите, ги повлекуваат полисите или драстично ги зголемуваат премиите.

Авиоиндустрија

Блискиот Исток претставува еден од клучните центри на глобалниот воздушен сообраќај, со стотици милиони патници годишно. Прекините во воздушниот простор доведуваат до пренасочувања на летови, доцнења и откажувања, додека зголемувањето на цените на горивата дополнително ги зголемува трошоците за авиокомпаниите.

Пазар на метали

Регионот е значаен производител на алуминиум, но тешкиот транспорт ја ограничува достапноста на клучни суровини како што е алумина. Бидејќи пазарот веќе беше во мал дефицит, дополнителните пречки го зголемуваат ценовниот притисок, особено во Европа и Азија.

Хемиска и петрохемиска индустрија

Блискиот Исток е важен извозник на производи како што се хелиум, полиетилен, метанол и ѓубрива. Околу една третина од светската понуда на ѓубрива поминува низ овој теснец, па затоа подолгата блокада би можела сериозно да го загрози земјоделското производство во многу земји.

Иако овие сектори во моментов се најизложени, „BCG“ предупредува дека долгорочната криза би можела да влијае и на другите индустрии. Производителите на стоки за широка потрошувачка би се соочиле со повисоки трошоци за влезни трошоци, додека финансискиот сектор би можел да го почувствува порастот на лошите кредити и ефектите од забавувањето на економијата.

Во такви околности, компаниите пред сè треба да ја стават безбедноста на вработените на прво место, особено на оние кои работат или патуваат во погодените региони. Во исто време, потребно е внимателно да се следат геополитичките случувања и да се проценат можните сценарија за развојот на ситуацијата.