[ВИДЕО] Научниците открија: Луѓето нагло стареат во два животни периода – еве кои се тие

Точка

14/02/2026

10:46

833

Големина на фонт

а а а

Стареењето често се доживува како бавен и постепен процес, но научните истражувања покажуваат дека тоа не е секогаш така. Ако некогаш сте се разбудиле, сте се погледнале во огледало и сте помислиле дека сте остареле преку ноќ, можеби не сте го измислиле тоа.

Имено, студија од 2024 година која се занимавала со молекуларните промени поврзани со стареењето открила дека луѓето минуваат низ два периода на нагло забрзување на стареењето: еден на просечна возраст од 44 години, а друг околу 60-тата година, пишува „ScienceAlert“.

„Не се менуваме само постепено со текот на времето, се случуваат некои навистина драматични промени“, објаснил генетичарот Мајкл Снајдер од Универзитетот Стенфорд во август 2024 година, кога истражувањето било објавено. „Се покажа дека средината на четириесеттите е време на драматични промени, како и раните шеесетти. Тоа важи без оглед на тоа кој вид молекули ги набљудуваме“.

Истражување на биологијата на стареењето

Стареењето е сложен процес поврзан со зголемен ризик од различни болести, како што се Алцхајмерова болест и кардиоваскуларни заболувања, чиј ризик не расте постепено, туку нагло ескалира по одредена возраст. Со цел подобро да ги разберат тие промени и да пронајдат начини за нивно ублажување, Снајдер и неговите колеги детално ја истражувале биологијата на стареењето.

За таа цел следеле група од 108 возрасни лица кои во текот на неколку години, на секои неколку месеци, донирале биолошки примероци. Научниците анализирале широк спектар на биомолекули, вклучувајќи РНК, протеини, липиди и микробиоми од цревата, кожата, носот и усната празнина, собирајќи вкупно 135.239 биолошки параметри. Во текот на ова обемно прибирање податоци, кое резултирало со повеќе од 246 милијарди податочни точки, тие барале обрасци во промените поврзани со стареењето.

Два клучни периода на забрзано стареење

Анализата открила дека застапеноста на бројни молекули во организмот значително се менува во две различни животни фази. Дури 81 процент од сите проучувани молекули покажале промени во текот на еден или двата периода. Промените достигнале врв најпрво во средината на четириесеттите, а потоа повторно во раните шеесетти, со нешто поразлични молекуларни обрасци за секој период.

Првиот врв, во средината на четириесеттите, покажал промени во молекулите поврзани со метаболизмот на липидите, кофеинот и алкохолот, како и со кардиоваскуларните заболувања и нарушувањата на функцијата на кожата и мускулите. Вториот врв, во раните шеесетти, бил поврзан со метаболизмот на јаглехидратите и кофеинот, кардиоваскуларните заболувања, промените на кожата и мускулите, регулацијата на имунолошкиот систем и функцијата на бубрезите.

Улогата на менопаузата и идните истражувања

Иако првиот врв на стареењето се совпаѓа со периодот кога жените обично влегуваат во перименопауза или менопауза, истражувачите ја исклучиле таа појава како главна причина. Имено, и мажите на истата возраст минувале низ значајни молекуларни промени.


„Тоа сугерира дека, иако менопаузата или перименопаузата можат да придонесат за промените забележани кај жените во средината на четириесеттите, веројатно постојат и други, позначајни фактори што влијаат врз тие промени и кај мажите и кај жените“, објаснил метаболомичарот и главен автор на студијата Сјаотао Шен. „Препознавањето и проучувањето на тие фактори треба да биде приоритет за идните истражувања“.

Авторите на студијата напоменуваат дека примерокот на испитаници бил релативно мал и дека анализирале ограничен број биолошки примероци од лица на возраст меѓу 25 и 70 години. Идните истражувања би можеле подетално да се занимаваат со овој феномен, на поголем број испитаници, за уште подобро да се разбере како човечкото тело се менува со текот на времето.

Истражувањето е објавено во списанието „Nature Aging“.