Доколку ноќе се превртувате во кревет, со часови скролате на мобилниот телефон или се будите сред ноќ, знајте дека не сте единствени. Голема студија објавена во 2024 година во списанието „BMJ Open“ покажала дека значителен дел од возрасните имаат симптоми на несоница, но дека таа во пракса ретко и официјално се евидентира во медицинската документација.
Кога лошиот сон станува несоница?
Многу луѓе во одреден период од животот се соочуваат со слаб квалитет на сон. Сепак, лошата хигиена на спиење може да прерасне во несоница доколку навреме не се препознаат предупредувачките знаци. Д-р Сани Наји од клиниката „Medicanna“ ја појаснува границата:
„Ако имате нарушен сон најмалку три ноќи неделно во период од најмалку три месеци, медицинските експерти тоа повеќе не го сметаат за проблем на животниот стил, туку за состојба што спаѓа во доменот на несоница“.
За полесно да се процени дали е потребно да се побара стручна помош, д-р Наји го препорачува таканареченото правило 3-3-3 – низа прашања што треба да си ги поставите:
• Дали спиете лошо најмалку три ноќи неделно?
• Дали таквата состојба трае најмалку три месеци?
• Дали лошиот сон влијае на најмалку три аспекти од вашиот ден – на пример замор, „ментална магла“, промени во расположението или намалена концентрација?
Ако одговорите на сите три прашања се потврдни, постои голема веројатност дека станува збор за хронично нарушување на несоница.
Влијанието врз секојдневниот живот е клучно
Д-р Наји нагласува дека дефиницијата на несоницата не се сведува само на неможноста да се заспие.
„Честа заблуда е дека несоницата значи само да гледате во таванот и воопшто да не спиете. Но, таа се дефинира според влијанието што го има врз вас во текот на денот. Ако забележите дека лошиот сон значително влијае на вашето расположение, концентрација и способност за функционирање, тогаш тоа може да се смета за клиничка состојба“, истакнува тој.
Симптомите што можат да укажуваат на несоница вклучуваат ситуации во кои редовно ви се потребни повеќе од 30 минути за да заспиете, како и чести будења во текот на ноќта. Особено карактеристични се будењата во раните утрински часови, на пример меѓу 3 и 4 часот, по кои е тешко повторно да се заспие.
Други знаци се постојано чувство на замор и покрај седум до осум часа поминати во кревет, како и потпирање на кофеин за да го „издржите“ денот. Треба да се обрне внимание и на промените во расположението, како зголемена раздразливост и анксиозност, како и на намалена концентрација и продуктивност. Клучно е симптомите да траат со месеци, а не само неколку дена.
