Меѓутоа, експертите предупредуваат дека одредени суплементи, особено кога се земаат во високи дози или без лекарски надзор, можат сериозно да го оштетат црниот дроб.

Суплементи што можат да го оштетат црниот дроб

Црниот дроб има клучна улога во преработката на хранливите материи, лековите и другите супстанции што ги внесуваме во организмот. Иако има голема способност за регенерација, одредени состојки во суплементите можат да предизвикаат воспаление и оштетување на овој орган. Како што пренесува „Index.hr“, повикувајќи се на „EatingWell“, експертите издвојуваат шест додатоци во исхраната со кои треба да се биде особено внимателен.

Екстракт од зелен чај

Зелениот чај е познат по антиоксидансите, но неговите концентрирани екстракти можат да претставуваат ризик за здравјето на црниот дроб.

Нутриционистката Ванеса Рисето објаснува дека високите дози епигалокатехин галат (EGCG), соединение што се наоѓа во зелениот чај, кај одредени лица можат да предизвикаат оштетување на црниот дроб.

Концентрираниот EGCG може да предизвика имунолошка реакција и оксидативен стрес, што го зголемува ризикот од воспаление.

Рисето советува предност да му се даде на обичниот зелен чај, бидејќи содржи значително помали концентрации од ова соединение.

Посебна претпазливост е потребна кај препаратите што содржат 800 милиграми EGCG или повеќе, бидејќи таквите дози се поврзани со зголемување на ензимите на црниот дроб и можни оштетувања.

Витамин А

Витаминот А е неопходен за здравјето на очите, кожата и имунолошкиот систем, но прекумерниот внес може да биде токсичен.

Нутриционистката Тара Дурден објаснува дека овој витамин е растворлив во масти, поради што организмот го складира неговиот вишок, првенствено во црниот дроб.

За разлика од витамините растворливи во вода, витаминот А не се излачува лесно од организмот.

Долготрајното земање големи дози, особено во облик на ретинол, може да доведе до оштетување на црниот дроб и други здравствени проблеми.

Горната граница на дневен внес на преформиран витамин А за повеќето возрасни изнесува 3.000 микрограми, односно приближно 10.000 меѓународни единици (IU).

Оваа граница не е препорачана дневна доза, туку максимално количество што не треба редовно да се надминува без медицинска причина и надзор.

Ниацин (витамин Б3)

Ниацинот, познат и како витамин Б3, е важен за метаболизмот и нормалното функционирање на организмот.

Порано се користел и во високи дози за намалување на холестеролот, но таквата примена денес е ограничена поради можните несакани ефекти.

Ванеса Рисето предупредува дека големите дози ниацин можат да предизвикаат воспаление на црниот дроб, зголемување на неговите ензими, па дури и жолтица.

Особено ризични се препаратите со продолжено ослободување.

Кај одредени лица и дози од 500 милиграми можат да доведат до зголемување на ензимите на црниот дроб, додека ризикот дополнително расте при земање неколку грама дневно.

Горната граница на дневен внес на ниацин од суплементи за возрасни изнесува 35 милиграми, иако поголеми дози можат да се користат во одредени медицински ситуации, исклучиво под лекарски надзор.

Ашваганда

Ашвагандата е популарен билен суплемент што најчесто се користи за ублажување на стресот, анксиозноста и проблемите со спиењето.

Иако многумина ја сметаат за безбеден природен препарат, забележани се ретки случаи на оштетување на црниот дроб поврзани со нејзината употреба.

Во одредени случаи последиците биле многу сериозни, а пријавена е и потреба од трансплантација на црниот дроб.

Точниот механизам на настанување на оштетувањето не е целосно разјаснет, но сомнежите се насочени кон одредени соединенија од ова растение, познати како витанолиди.

Тара Дурден советува претпазливост при изборот на препарати, избегнување долготрајна употреба без стручен надзор и прекин на земањето доколку се појават симптоми што можат да укажуваат на проблеми со црниот дроб.

Кава-кава

Кава-кава е растение што традиционално се користи за опуштање и ублажување на анксиозноста.

Меѓутоа, одредени препарати од ова растение се поврзани со сериозни оштетувања на црниот дроб, вклучувајќи и случаи на откажување на овој орган.

Според Ванеса Рисето, особено проблематични се екстрактите добиени со користење одредени растворувачи.

Се претпоставува дека оштетувањето можат да го предизвикаат токсичните производи од разградувањето на растителните соединенија или нарушувањата во антиоксидативната заштита на црниот дроб.

Ризикот е особено изразен кај лицата што веќе имаат заболувања на црниот дроб, како и кај оние што ги комбинираат овие препарати со алкохол.

Поради можноста за сериозни несакани ефекти, препаратите од кава-кава не треба да се земаат без претходна консултација со лекар.

Црна цимицифуга

Црната цимицифуга, позната и како црн кохош, е растение што често се користи во препарати наменети за ублажување на симптомите на менопауза.

Најчесто им се препорачува на жени што имаат топли бранови, промени во расположението и други тегоби поврзани со хормоналните промени.

Меѓутоа, пријавени се случаи на оштетување на црниот дроб кај лица што користеле препарати со ова растение.

Во ретки случаи е забележано и откажување на црниот дроб, иако не е секогаш можно со сигурност да се утврди дали причината било самото растение или некоја друга состојка во препаратот.

Затоа експертите ги советуваат лицата со постојни заболувања на црниот дроб да ги избегнуваат овие производи.

Безбедноста на долготрајната употреба не е доволно истражена, па се препорачуваат претпазливост и консултација со лекар.

Кои симптоми можат да укажуваат на оштетување на црниот дроб?

Експертите предупредуваат дека е важно да се препознаат можните знаци на оштетување на црниот дроб, особено ако се појават по почетокот на земањето нов суплемент.

Меѓу симптомите на кои треба да се обрне внимание се:

• Пожолтување на кожата и белките на очите

• Темна урина

• Светла столица

• Болка во стомакот, особено во горниот десен дел

• Мачнина и повраќање

• Губење на апетитот

• Чешање на кожата

• Долготраен замор

• Лесно појавување модринки

Доколку се појави некој од овие симптоми, потребно е да се прекине земањето на сомнителниот суплемент и да се побара лекарска помош.

Особено е важно да се реагира ако се појави жолтица, која може да укажува на посериозно оштетување на црниот дроб и бара итна медицинска процена.

Понекогаш оштетувањето на црниот дроб не предизвикува никакви симптоми во почетната фаза, туку се открива дури со анализа на крвта.

Зголемените вредности на ензимите на црниот дроб ALT и AST, на билирубинот или нарушувањата на INR можат да бидат знак дека се потребни дополнителни испитувања.

Природно не значи секогаш и безбедно

Иако билните препарати и витамините често се рекламираат како природна поддршка за здравјето, нивната употреба не е без ризик.

Посебна претпазливост е потребна при комбинирање повеќе суплементи, земање големи дози и истовремена употреба на лекови.

Експертите нагласуваат дека пред да се почне со земање додатоци во исхраната, важно е да се провери дали навистина се потребни, како и дали можат да стапат во интеракција со лековите или да ги влошат постојните здравствени проблеми.