Во Македонскиот КИЦ во Софија на 21 октомври (среда), со почеток од 18:30 часот, ќе бидат одбележани годишнините – 155 години од раѓањето и 120 години од смртта на Даме Груев. На настанот, посветен на големиот македонски револуционер, ќе говори проф. д-р Михајло Марковиќ.

Историско значење на Даме Груев

„Историјата на еден народ ја одбележуваат личности чии дела, идеи и жртви стануваат нераскинлив дел од неговото колективно паметење. Меѓу нив посебно место зазема Даме Груев – еден од најзначајните организатори на македонското револуционерно движење, чие име е тесно поврзано со стремежите за слобода, достоинство и историска самостојност.

По повод 155 години од неговото раѓање и 120 години од неговата смрт, настанот: „Во светлината на слободата – за историското значење на Даме Груев“ претставува можност да се навратиме на неговиот животен пат, да го согледаме значењето на неговото револуционерно дело и да го осветлиме неговото место во македонската историја.

Патот на револуционерната дејност

Роден во време на големи историски предизвици, Даме Груев уште во младоста се определил за патот на просветителската и револуционерната дејност. Свесен за значењето на образованието, народното будење и организираното дејствување, тој станал еден од двигателите на идејата за слобода и еден од луѓето кои оставиле длабока трага во развојот на македонското револуционерно движење.

Како еден од основачите на Македонската револуционерна организација во Солун во 1893 година, Даме Груев имал значајна улога во создавањето и зацврстувањето на нејзината организациска мрежа. Неговата дејност била насочена кон поврзување на луѓето околу заедничка цел, ширење на револуционерните идеи и поттикнување на свеста за потребата од организирана борба за слобода. Неговата посветеност, истрајност и организациски способности го вбројуваат меѓу истакнатите личности што го обликувале револуционерното движење на крајот од XIX и почетокот на XX век.

Животот и наследството

Историското значење на Даме Груев не се исцрпува само во неговата улога во создавањето и дејствувањето на Организацијата. Неговото дело е дел од едно време исполнето со надежи, предизвици и жртви, во кое стремежот кон слобода станал силен поттик за општествено и национално будење. Тој припаѓал на генерацијата револуционери кои верувале дека промените бараат решителност, заедништво и подготвеност за лична пожртвуваност.

Неговиот животен пат сведочи за тежината на историскиот избор и за одговорноста што ја носеле луѓето кои се посветиле на револуционерната кауза. Во услови на постојани опасности и неизвесност, Даме Груев продолжил да дејствува, останувајќи поврзан со идејата за организирано движење и со стремежите на луѓето кои ја гледале слободата како предуслов за достоинствен живот.

Во 1906 година, на планината Петлец, завршил животот на Даме Груев. Неговата смрт означила загуба за револуционерното движење, но не и крај на историското значење на неговото дело. Неговото име продолжило да живее во колективното паметење и во историографијата како симбол на посветеноста на идеалите во кои верувал и на времето во кое слободата била една од најголемите стремежи.

Значајот на одбележувањето

Денес, 155 години од неговото раѓање и 120 години од неговата смрт, одбележувањето на ликот и делото на Даме Груев е можност за историско потсетување, но и за подлабоко разбирање на времето во кое живеел и дејствувал. Тоа е можност да се преиспитаат историските околности, да се согледаат предизвиците со кои се соочувале македонските револуционери и да се разбере значењето на нивниот придонес во обликувањето на историските процеси.

Зачувувањето на историското сеќавање не значи само навраќање кон минатото, туку и одговорност да се проучуваат, разбираат и пренесуваат историските искуства на идните генерации. Токму затоа, разговорот за Даме Груев е и разговор за значењето на историската свест, за вредноста на културното и националното наследство и за потребата од негово постојано истражување и афирмирање.

Во таа светлина, настанот „Во светлината на слободата – за историското значење на Даме Груев“ е посветен на сеќавањето на една значајна личност од македонската историја и на поттикнувањето интерес за неговиот живот, револуционерна дејност и историско наследство.

Ве покануваме заедно да му оддадеме почит на Даме Груев, да се навратиме на неговото дело и да размислиме за значењето на историското паметење како темел на нашето разбирање на минатото.

Даме Груев останува дел од македонската историска меморија – сведоштво за едно време, за една борба и за стремежот кон слобода што оставил траен белег во историјата“.