Одговорот е различен за секое домаќинство, а токму во таа разлика се крие вистинската слика за животниот стандард. Особено кога статистиката покажува дека Македонија има најниско ниво на потрошувачки цени меѓу 36 европски земји опфатени во споредбата, економијата расте за 4,3 проценти, а платите се зголемуваат.

Македонија е најевтината земја меѓу 36 европски држави според споредбеното ниво на цените за потрошувачката на домаќинствата во 2025 година. Податоците на Евростат покажуваат дека индексот за земјава изнесува 54,8, при европски просек од 100. Тоа значи дека вкупното ниво на потрошувачките цени е околу 45 проценти пониско од просекот на Европската Унија.

Во Србија истиот индекс изнесува 68, во Црна Гора 66,1, во Бугарија 62,5, во Босна и Херцеговина 59,2, а во Албанија дури 72,6. Хрватска, која е членка на ЕУ, достигнува 78,4 проценти од европскиот просек.

Разликите се значајни. Според овој показател, Србија има приближно 24 проценти повисоко ниво на цени од Македонија, а Хрватска околу 43 проценти. Сепак, индексот ги споредува цените, а не финансиските можности на населението. Тој не покажува колкав дел од заработувачката е потребен за покривање на основните животни трошоци.

Токму затоа рангирањето на Македонија како најевтина не е истовремено и потврда дека нејзините граѓани имаат најмал финансиски товар. За таков заклучок мора да се разгледаат платите, куповната моќ, инфлацијата и економската развиеност.

Цените растат побавно, но поскапувањата се наталожуваат

Годишната инфлација во Македонија во септември 2026 година изнесува 2,7 проценти. Во август била 2,6 проценти, а во јули 2,3 проценти. На месечно ниво, во септември индексот на трошоците на животот останал непроменет.

Стабилизирањето на инфлацијата е позитивно за економијата и за предвидливоста на семејните трошоци. Но, сегашните цени ја содржат и тежината на поскапувањата од претходните години. Пониската инфлација не значи поевтинување, туку забавување на растот на цените.

Особено значајно е што основните животни потреби заземаат различен дел од приходите на домаќинствата. Кај семејство со ниски заработувачки, храната и комуналните трошоци можат да потрошат голем дел од месечниот буџет, додека кај домаќинство со повисоки приходи истите издатоци имаат помала тежина.

Поради тоа, две семејства можат да ја чувствуваат инфлацијата различно, иако живеат во иста економија. Статистичкиот просек е неопходен за следење на цените, но не може целосно да го опише индивидуалното финансиско оптоварување.

БДП расте за 4,3 проценти, реалните плати за 4,7 проценти

Економските показатели за 2026 година откриваат и позитивни движења. Според Државниот завод за статистика, реалниот бруто-домашен производ во второто тримесечје пораснал за 4,3 проценти на годишно ниво, по растот од 3,1 процент во првото тримесечје.

Најсилен раст е забележан во градежништвото, од 21,9 проценти. Бруто-инвестициите номинално пораснале за 14,5 проценти, додека финалната потрошувачка бележи номинален раст од седум проценти и учествува со 83,2 проценти во БДП.

Ова се показатели за зголемена економска активност, но и за големото значење на потрошувачката во македонската економија.

Позитивни поместувања има и кај заработувачката. Просечната нето-плата во јули 2026 година достигнала 48.499 денари, што е за 7,1 процент повеќе отколку во истиот месец лани. Уште поважно, според официјалните податоци, реалната нето-плата, односно платата приспособена за инфлацијата, пораснала за 4,7 проценти на годишно ниво.

Ова покажува дека растот на просечната заработувачка бил побрз од растот на цените и дека куповната моќ на просечната плата се подобрила. Сепак, статистиката не значи дека секој работник добил такво зголемување.

Разликите меѓу дејностите, висината на платите и бројот на вработени во едно домаќинство остануваат важни за реалниот стандард. Освен тоа, растот на БДП ја покажува вкупната економска активност, но не и начинот на кој дополнително создадениот доход се распределува меѓу граѓаните.

Останатиот дел од текстот прочитајте го ТУКА.