Експериментална вакцина против рак на бубрезите покажала ветувачки резултати во мало клиничко испитување од прва фаза. Истражувањето опфатило девет лица со светлоклеточен карцином на бубрезите, на кои туморите претходно им биле целосно отстранети по хируршки пат. Седуммина имале болест во трет, а двајца во четврти стадиум. Резултатите биле објавени на 5 февруари 2025 година во списанието „Nature“.

По операцијата, пациентите немале видливи знаци на болеста, но биле изложени на висок ризик од нејзино повторно појавување. Вакцината била применета како дополнителна терапија, со цел имунолошкиот систем да ги препознае и уништи евентуално преостанатите клетки на ракот. Петмина од учесниците, покрај вакцината, примиле и мали дози од имунотерапевтскиот лек ипилимумаб, кои биле давани поткожно во близина на местото на вакцинација.

Што значи тоа дека болеста не се вратила?

Во моментот кога биле анализирани резултатите, кај ниту еден од деветте пациенти не било забележано враќање на карциномот. Медијаната на периодот на следење по операцијата изнесувала 40,2 месеци, односно приближно три години и четири месеци. Тоа е средната вредност кога поединечните периоди на следење ќе се подредат според нивното времетраење и не значи дека сите пациенти биле следени еднакво долго. Од почетокот на вакцинацијата, медијаната на периодот на следење изнесувала 34,7 месеци.

Важно е и тоа што вакцината не ги отстранила туморите. Тие веќе биле отстранети со операција. Истражувачите испитувале дали ваквиот пристап може да помогне во спречување на повторното појавување на болеста.

Како се изработува вакцината за секој пациент?

Персонализираната вакцина се изработува врз основа на карактеристиките на туморот на конкретниот пациент. Научниците го анализираат туморското ткиво отстрането за време на операцијата и бараат промени кои создаваат таканаречени неоантигени – изменети делови од протеините кои имунолошкиот систем може да ги препознае како туѓи.

Врз основа на тие податоци се создаваат пептиди, кратки делови од протеините, кои влегуваат во составот на вакцината. Целта е одбранбените клетки да се насочат кон специфичните цели во туморот на конкретниот пациент. Станува збор за терапевтска вакцина наменета за лица кои веќе заболеле, а не за вакцина за здрави луѓе чија цел би била спречување на појавата на рак.

Според Институтот за рак „Dana-Farber“, ваквиот пристап е особено предизвикувачки кај ракот на бубрезите, бидејќи овие тумори обично имаат помалку мутации од меланомот, па затоа е помал и изборот на потенцијални цели за вакцината. Сепак, вакцината била успешно изработена за секој од деветте учесници.

Имунолошки одговор кај сите учесници

Кај сите девет пациенти бил развиен одговор на Т-клетките на антигените од вакцината. Кај седуммина, лабораториските испитувања потврдиле и дека овие клетки можат да ги препознаат нивните сопствени туморски клетки.

Кај многу од учесниците, Т-клетките кои ги препознавале целните неоантигени биле присутни во крвта и со години по последната доза. Тоа укажува на можност за долготраен имунолошки одговор, но само по себе не докажува дека било спречено повторното појавување на болеста.

Најчестите несакани реакции биле поблаги реакции на местото на убодот и минливи симптоми слични на грип. Според соопштението на „Dana-Farber“, не биле пријавени несакани реакции од повисок степен.

Зошто се потребни поголеми истражувања?

Девет пациенти се премалку за да може да се донесе сигурен заклучок за ефикасноста. Студијата немала контролна група со која би можеле да се споредат резултатите, а дел од учесниците примале и ипилимумаб.

Американскиот Национален институт за рак нагласува дека пациентите со операбилен рак на бубрезите можат со години по операцијата да останат без повторно појавување на болеста. Поради тоа, од ова испитување не е можно да се утврди дали отсуството на повторна појава на ракот е последица на вакцината.

Досегашните наоди даваат причина истражувањата да продолжат. За да се утврди во колкава мера ваквите вакцини навистина им помагаат на пациентите, потребни се резултати од поголеми, контролирани клинички испитувања.