Додека големите компании ширум Америка и Европа ги враќаат вработените на петдневна работа во канцеларија и масовно делат откази заради заштеда и примена на вештачката интелигенција (ВИ), во Јапонија владее сосема поинаков деловен модел.
Јапонските компании им плаќаат на илјадници постари работници редовно да доаѓаат на работа, да седат покрај прозорец и да работат речиси ништо, пишува деловниот магазин „Fortune“.
Станува збор за феномен познат како „работници покрај прозорец“ (madogiwazoku). Овој израз се однесува на постари вработени, најчесто мажи во доцните 50-ти и 60-ти години од бејби-бум генерацијата и генерацијата X, кои се вработени во рамки на традиционалниот јапонски систем на доживотно вработување и плати засновани на работниот стаж.
Наместо да раководат со тимови или да договараат деловни зделки, тие работниот ден го поминуваат одговарајќи на по некоја е-пошта, прелистувајќи документи, сурфајќи на интернет или едноставно гледајќи во празно, притоа задржувајќи ги високите плати, но без каква било вистинска одговорност.
Со измените на Законот за стабилизација на вработувањето на постарите лица и со различни државни субвенции, Владата на Јапонија ги поттикнува компаниите да обезбедат работни места за вработените сè до нивната 70-та година од животот.
Како резултат на тоа, Јапонија денес има една од највисоките стапки на вработеност кај постарите лица во развиениот свет – во 2022 година повеќе од една четвртина од луѓето постари од 65 години сè уште биле работно ангажирани. Анкетите покажуваат дека 80 отсто од јапонските работници сакаат да продолжат да работат и по пензионирањето, при што 70 отсто од нив претпочитаат да останат кај истиот работодавач.
Сепак, овој систем предизвикува сè поголемо незадоволство кај помладите генерации. Истражувањето на консултантската компанија „Shikigaku“, спроведено меѓу 300 работници на возраст од 20 до 39 години, покажало дека речиси половина од испитаниците (49,2 отсто) во својата компанија имаат „постар колега кој не работи ништо“.
Дури 90 отсто од помладите работници сметаат дека таквите колеги негативно влијаат врз работната атмосфера, наведувајќи дека им го намалуваат работниот морал (59,7 отсто), го зголемуваат обемот на работа за останатите (49 отсто) и создаваат непотребни трошоци за компанијата (35,3 отсто).
И покрај критиките од помладите работници, јапонските работодавачи гледаат и значајни предности во овој модел. Со преместување наместо отпуштање на работниците кои потешко се приспособуваат, компаниите го зачувуваат чувството на психолошка сигурност кај вработените и го намалуваат стравот од ненадејно губење на егзистенцијата, а истовремено задржуваат децениско искуство што може да послужи за обука и менторство на новите кадри, пишува „Fortune“.
