Заборавете на сè што со години сте слушале за јајцата: Експертите имаат поинаков одговор

Точка

23/09/2026

18:24

504

Големина на фонт

а а а

Јајцата со децении беа една од најконтроверзните намирници на трпезата. Едни ги сметаат за речиси идеален брз оброк поради изобилството од протеини и вредни хранливи материи, додека други ги избегнуваат поради стравот од холестерол и срцеви заболувања.

Сепак, нутриционистите денес гледаат на нив нешто поинаку отколку порано. Јајцата сами по себе не можеме едноставно да ги прогласиме ниту за добри ниту за лоши за срцето. Важни се количината, начинот на подготовка, остатокот од исхраната, но и здравствената состојба на лицето што ги јаде.


Нутриционистката Јулија Зумпано од „Cleveland Clinic“ објаснува дека дури и лицата со кардиоваскуларни заболувања или зголемен ризик од нив можат да вклучат јајца во исхраната, но со нешто поголема претпазливост.

Холестеролот од јајцата не е целата приказна

Едно тврдо варено јајце содржи околу 186 милиграми холестерол од храната, поради што јајцата со години се наоѓаа на списокот на намирници чиј внес треба да се ограничи.

Сепак, разбирањето на односот меѓу исхраната и холестеролот во крвта со текот на времето се промени. Денес се знае дека холестеролот што го внесуваме преку храната кај повеќето луѓе нема такво влијание врз нивото на холестерол во крвта какво што некогаш му се припишуваше. Поголемо внимание треба да се посвети на вкупната количина заситени масти во исхраната.


Едно варено јајце содржи околу 1,6 грама заситени масти, а најголемиот дел се наоѓа во жолчката. Токму прекумерниот внес на заситени масти е поврзан со зголемување на ЛДЛ, односно таканаречениот „лош“ холестерол.

Ако неговото ниво стане превисоко, со текот на времето може да дојде до создавање наслаги во артериите и зголемување на кардиоваскуларниот ризик.

Колку јајца можеме да изедеме? Одговорот не е ист за сите

Според препораките на „Cleveland Clinic“, здравите возрасни лица можат да изедат до едно цело јајце дневно, односно околу седум неделно. Ако сакате повеќе протеини од јајца без дополнителни жолчки, алтернатива се белките.

Поинаков совет важи за лицата со срцеви заболувања или покачен холестерол. Кај нив се препорачува поголема претпазливост и ограничување на количината жолчки, при што Зумпано наведува најмногу четири јајца неделно. Слична претпазливост се советува и кај лицата со дијабетес.


Сепак, ниту бројот на жолчки не треба да се набљудува изолирано. Многу зависи од тоа како изгледа остатокот од менито.

Ако со јајцата редовно јадете сланина, колбаси, полномасни сирења и други намирници богати со заситени масти, целокупната слика е сосема поинаква од појадокот што се состои од варено јајце, зеленчук и интегрален леб.

Поважно е што се наоѓа покрај јајцата

Заситени масти не добиваме само од жолчките. Со нив се богати помасното црвено и преработено месо, кожата од живината, полномасните млечни производи и сирењата, пржената храна, како и кокосовото и палминото масло.

Затоа прашањето „колку јајца смеам да изедам?“ нема многу смисла без да се согледа исхраната во целина.

Важен е и начинот на кој ги подготвуваме. Варените и поширани јајца не бараат додавање маснотии, додека со пржењето во поголема количина путер или други маснотии, едноставниот и нутритивно вреден оброк лесно може да стане значително побогат со заситени масти.

Ако ги подготвувате во тава, Зумпано препорачува минимална количина додадени маснотии.


Уште еден детаљ што често останува незабележан е солта. Многумина автоматски дополнително ги посолуваат јајцата, а потоа ги комбинираат со сирење, сланина или други намирници кои веќе содржат многу натриум.

Прекумерниот внес на натриум може да придонесе за зголемен крвен притисок, па нутриционистката советува солта да ја користиме умерено или, кога е можно, целосно да ја изоставиме.

За повеќето здрави луѓе нема причина да се плашат од нив, ниту автоматски да ги исфрлаат од исхраната поради холестеролот.

Многу поважно е да се гледа пошироката слика: колку јајца јадеме, како ги подготвуваме и, можеби најважно, што друго ставаме на чинијата со нив.