Откритието од 2008 година сè уште се смета за едно од најзначајните бродоломи пронајдени на африканскиот брег, не само поради вредноста на товарот, туку и поради она што го открива за трговијата меѓу Европа, Африка и Азија на почетокот на 16 век.

Бродот најверојатно бил португалскиот „Бом Хесус“, кој тргнал кон Индија во 1533 година и никогаш не стигнал до својата дестинација.

Барале дијаманти, пронајден е брод

Остатоците од бродот се откриени во април 2008 година за време на рударски операции во близина на Оранјемунд, на крајниот југ од Намибија.

Зборуваме за областа Шпергебиет, долго време строго контролирана поради наоѓалиштата на дијаманти. Токму рударските работи овозможија да се откријат остатоците од бродот скриен под песокот по речиси 500 години.

Местото на откривање било толку необично што приказната за кратко време го привлече вниманието на археолозите ширум светот.

Повеќе од 2.000 златници и околу 22 тони бакар

Кога експертите почнале да го истражуваат местото, станало јасно дека пред нив не се наоѓаат обични остатоци од брод. Најголемиот дел од товарот бил околу 22 тони бакар. Пронајдени се и навигациски инструменти, оружје и слонова коска, но најголемо внимание привлекле повеќе од 2.000 златни монети, со вкупна тежина од речиси 23 килограми.

На бројни бакарни прачки имало знак со трозабец, кој се поврзува со Антон Фугер, член на едно од најбогатите и највлијателните банкарски семејства на ренесансна Европа. Тешкиот товар можеби помогнал да се зачува дел од остатоците. Бродот и предметите биле закопани во песок, кој со векови ги штител од процеси што инаку би уништиле голем дел од материјалот.

Дали навистина бил „Бом Хесус“?

Утврдувањето на идентитетот на бродот не било лесно. Археолозите немале документ на кој јасно било напишано името на бродот, па затоа морале да ги споредат информациите за пронајдениот товар, монети и португалски бродови што исчезнале во тој период. Најверојатниот кандидат станал „Бом Хесус“, трговски брод кој тргнал кон Индија во 1533 година.

Бродот пловел во време кога Португалија градела огромна поморска трговска мрежа, поврзувајќи ги европските пристаништа со Западна и Јужна Африка, Индија и други делови од Азија.

Идентификацијата била потпомогната и од монетите од времето на португалскиот крал Жоао III, чие владеење одговара на периодот во кој исчезнал бродот.

Сепак, целосна потврда на неговиот идентитет од историски документи е практично невозможна. Голем дел од португалските архиви беа уништени во катастрофалниот земјотрес, цунамито и пожарите што го погодија Лисабон во 1755 година.

Бродот бил дел од трговска мрежа што поврзувала три континенти.

Особено е вредно за археолозите што голем дел од товарот бил пронајден заедно. Наместо поединечни предмети од различни периоди, тие добиле еден вид временска капсула од трговско патување од 16 век.

Европскиот бакар и пари, африканската слонова коска и патот до азиските пазари се нашле на истиот брод.

Затоа, вредноста на ова откритие далеку ја надминува цената на пронајденото злато. Остатоците од бродот даваат редок увид во начинот на кој функционирале трговијата, финансиите и поморските врски меѓу многу оддалечените делови од светот пред речиси 500 години.

Што се случило со екипажот останува мистерија

Многу помалку се знае за судбината на луѓето што биле на бродот.

Историските извори не ги опишуваат неговите последни часови, па затоа експертите се обидоа да го реконструираат бродоломот врз основа на локацијата, предметите и временските услови карактеристични за овој дел од Атлантикот. Археологот Дитер Ноли, кој со години го истражува намибискиот брег, ја истакна опасноста што ја претставуваат бурите во оваа област.

„Зимската бура по должината на овој брег не е шега“, изјавил тој за „National Geographic“.

Посебна мистерија е фактот дека на местото на бродоломот се пронајдени релативно малку човечки остатоци и лични предмети. Поради ова, постои можност дел од екипажот да успеал да го преживее само потонувањето на бродот.

Сепак, што се случило со овие луѓе откако стигнале до суровиот и изолиран брег на денешна Намибија, не е познато.

Богатството е само дел од приказната

По откривањето на бродоломот, рударските операции во непосредна близина биле запрени за да можат експертите да документираат и извлечат археолошки материјал.

Ова беше особено важно бидејќи предметите што поминале векови под песок и во специфични услови можат брзо да почнат да се расипуваат кога се изложени на воздух и промени во влажноста. Иако златните монети станаа најатрактивниот дел од приказната за „Бом Хесус“, за истражувачите целиот пронајден товар е многу позначаен.

Олупината претставува речиси недопрена трага од времето кога трговските бродови ги поврзувале европскиот капитал, африканските ресурси и пазарите на Азија. Она што започна како потрага по дијаманти се претвори во откривање на дел од светот што бил скриен под песокот на намибискиот брег речиси пет века.