Имотот се наоѓа во округот Сан Карлос, во провинцијата Мендоза, во западниот дел на Аргентина. Иако на социјалните мрежи проектот често се опишува како „засолниште во Патагонија“, тој всушност не се наоѓа во Патагонија, туку во регионот Мендоза. Варсавски и неговите партнери го купиле имотот во декември 2023 година.

Не е класичен бункер

На имотот во последните години се појавиле монтажни куќи, геодетски куполи и друга инфраструктура. Дел од објектите користат соларна енергија, а на теренот има и авионска писта. Значи, не станува збор за класичен подземен нуклеарен бункер со челични врати, туку за многу поголема замисла – огромна територија која, доколку биде потребно, би можела да функционира што е можно понезависно од надворешниот свет.

На имотот има четири природни извори и потоци. Планирано е и одгледување добиток, а сопствениците размислуваат за купување дополнително земјиште погодно за земјоделство, со цел постепено да обезбедат сопствено производство на храна. И овој дел од планот, сепак, е изложен на реалните ризици, бидејќи Андите спаѓаат меѓу подрачјата каде што климатските промени можат дополнително да ги влошат проблемите со водата.

Варсавски смета дека Аргентина, но и Јужниот конус воопшто, би можеле да одржат функционални општества во случај на сериозен глобален конфликт. За „Financial Times“ тој ја претставува актуелната геополитичка ситуација како форма на веќе започната Трета светска војна, што претставува негова лична проценка, а не научна прогноза.

Вештачка интелигенција која работи без интернет

Технолошки најинтересниот дел од приказната се однесува на идејата големите јазични модели да бидат сместени и да работат локално, на компјутери напојувани со соларна енергија, така што системот би функционирал дури и доколку исчезне врската со глобалните сервери. Не станува збор за веќе изградена алтернативна глобална мрежа, ниту пак „Wamaní“ веќе има сопствена верзија на „ChatGPT“. Засега, тоа е идеја која се истражува.

Од техничка гледна точка, концептот е сосема изводлив. Современите јазични модели можат да работат локално, без постојана интернет-конекција. Доколку однапред се зачува доволно голема база на книги, техничка документација, научни информации, медицински прирачници и мапи, вештачката интелигенција би можела да стане своевидна интерактивна библиотека – исклучително вреден ресурс во свет без „Google“ и „Wikipedia“.

Речиси 10 милиони долари за резервен свет

Според досегашните информации, во „Wamaní“ се вложени речиси 10 милиони долари. Варсавски поседува половина од имотот, додека преостанатите 50 проценти се распределени меѓу неговите петмина партнери. Проектот има и туристичка димензија, бидејќи публикациите за „Wamaní“ укажуваат на можноста дел од имотот да се користи за посети и сместување.

Варсавски во 2025 година предложи Аргентина да воведе таканаречена „виза за спокојство“, преку која богати странци би можеле да се населат во земјата со инвестиција од околу 500.000 долари и соодветни проверки. Засега станува збор за предлог на претприемачот, а не за активна имиграциска програма.

Богатите одамна купуваат „осигурување за апокалипса“

„Wamaní“ делува ексцентрично, но далеку од тоа дека е осамен случај. Уште во 2017 година, „The New Yorker“ пишуваше за културата на таканаречените „preppers“ меѓу технолошките претприемачи и инвеститорите од Силициумската долина. Коосновачот на „LinkedIn“, Рид Хофман, тогаш процени дека повеќе од половина од технолошките милијардери имаат некаков облик на „осигурување за апокалипса“.

Коосновачот на „PayPal“, Питер Тил, доби новозеландско државјанство уште во 2011 година и поседува земјиште во таа земја, иако плановите на неговата компанија за голем комплекс во близина на Ванака беа одбиени во 2022 година поради влијанието врз заштитениот предел. Според „Financial Times“, Тил во 2026 година купил имот во Буенос Аирес и поминал околу два месеца со семејството во Аргентина.

Закерберг отиде многу подлабоко под земја

Друг познат пример е Марк Закерберг. Истрага на магазинот „WIRED“ ги откри плановите за неговиот огромен комплекс „Ko’olau Ranch“ на хавајскиот остров Кауаи. Проектот вклучува две големи главни резиденции, бројни други објекти, сопствена водоводна инфраструктура и производство на храна, како и околу 465 квадратни метри подземно засолниште, поврзано со главните објекти преку тунел и опремено со излез за итни случаи.

Според проценката на „WIRED“ од 2025 година, вкупните инвестиции во земјиштето и комплексот надминуваат 300 милиони долари, а имотот на Закерберг сега опфаќа повеќе од 2.300 акри. Претставниците на Закерберг го опишуваат „Ko’olau Ranch“ како семеен дом и фарма, а не како „апокалиптичен бункер“.

Најголемиот проблем на засолништата за крајот на светот

Сепак, останува еден прилично приземен проблем. Можно е да поседувате 32.000 хектари, сопствена вода, соларна електрана, добиток, авионска писта и сервер со вештачка интелигенција кој содржи значителен дел од човечкото знаење. Но сето тоа има смисла само доколку навреме стигнете до него.

Токму тој парадокс со години ги следи богатите „preppers“. Во постар текст на „The New Yorker“, финансиери зборувале за приватните авиони како начин за евакуација, по што следувало прашањето: ако општеството навистина пропадне, дали нивниот пилот ќе дојде на работа? А неговото семејство? Кој ќе ги одржува авионот и инфраструктурата?

Можеби токму затоа „Wamaní“ е толку интересен проект. Тоа не е само бункер, туку обид со помош на технологија и многу пари да се изгради мал дел од современата цивилизација кој би можел да продолжи да функционира доколку остатокот од светот привремено запре. Со сопствена енергија. Сопствена храна. Сопствен превоз. И, доколку планот успее, со сопствена вештачка интелигенција.