Вечерва Месечината ќе помине пред Сончевиот диск, а од Македонија ќе можеме да видиме делумно помрачување на Сонцето. За разлика од деловите од светот низ кои минува патеката на тоталитетот, кај нас Сонцето нема да биде целосно покриено. Тоталното помрачување од Македонија нема да биде видливо.

Во Скопје помрачувањето започнува околу 19:29 часот, максимумот се очекува околу 19:36 часот, а видливоста завршува само неколку минути подоцна, околу 19:39 часот. Во моментот на максимумот магнитудата на помрачувањето ќе изнесува околу 0,121, а ќе бидат покриени приближно 5 проценти од површината на Сончевиот диск, пишува Time And Date.

Степенот на помрачување ќе се разликува во зависност од местото од кое се набљудува. Според астрономските пресметки, во Куманово ќе бидат покриени околу 4,37 проценти од Сонцето, во Охрид околу 4,18 проценти, а во Битола околу 1,94 проценти.

Поради тоа што помрачувањето кај нас ќе се случува непосредно пред зајдисонце, набљудувачите ќе имаат релативно краток период во кој ќе можат да го видат феноменот.

Прво правило: Не фотографирајте го Сонцето без филтер

Ако сакате со телефонот да направите фотографија од помрачувањето, немојте едноставно да ја отворите камерата и да го насочите телефонот кон Сонцето.

Американското астрономско друштво („AAS“) препорачува при фотографирање на непомрачено или делумно помрачено Сонце да се користи соодветен соларен филтер поставен преку објективот на телефонот. Филтерот треба да биде наменет токму за безбедно набљудување и фотографирање на Сонцето.

„NASA“ го наведува истото основно правило за фотографирање и набљудување на делумните фази: на оптичките уреди им е потребен посебен соларен филтер поставен на предната страна. „NASA“ посебно предупредува дека очилата за помрачување не треба да се користат како замена за филтер на камера, телескоп или двоглед.

Со други зборови:

Очилата за помрачување ги штитат вашите очи. Соларниот филтер за камера ја филтрира светлината пред таа да влезе во оптичкиот систем и овозможува безбедно фотографирање.

Не импровизирајте со обични очила за сонце, затемнети фолии или други материјали кои не се наменети за набљудување на Сонцето.

Каков филтер му е потребен на телефонот?

За телефонот е потребен соларен филтер наменет за фотографирање на Сонцето, кој се поставува преку камерата со која ќе фотографирате.

„AAS“ наведува дека соларните филтри за оптички уреди мора да бидат безбедно поставени пред објективот. Организацијата објавува и листа на производители на специјализирани соларни филтри и нагласува дека треба да се користат производи кои се наменети токму за безбедно набљудување на Сонцето.

Ако телефонот има повеќе камери, филтерот треба да биде поставен така што целосно ќе го покрива објективот на камерата што навистина ја користите за фотографирање.

Во каква опасност е телефонот?

Директното насочување на камерата кон Сонцето без соодветен соларен филтер не е препорачливо.

Проблемот не е во тоа што Сонцето е „помрачено“, туку во фактот дека и за време на делумното помрачување преостанатиот видлив дел од Сончевиот диск е исклучително светол. Оптичкиот систем ја собира интензивната сончева светлина и ја насочува кон сензорот.

Токму затоа „NASA“ и „AAS“ препорачуваат специјален соларен филтер поставен пред оптиката при набљудување или фотографирање на делумно помраченото Сонце.

Тоа значи дека обичните очила за помрачување не се замена за филтер на камерата. Ако немате соодветен соларен филтер наменет за оптички уреди, подобро е да не се обидувате директно да го фотографирате Сонцето.

Што може да биде последицата?

Во зависност од телефонот, оптиката и условите, изложувањето на екстремно силна сончева светлина може да претставува ризик за сензорот и другите компоненти на камерата. Ризикот е поголем доколку Сонцето подолго време се задржува во кадарот или се користи оптика која дополнително ја концентрира светлината.

Како да направите фотографија?

Кога телефонот е правилно заштитен, фотографирањето е многу поедноставно.

1. Стабилизирајте го телефонот

Најдобро е да користите мал статив или да го поставите телефонот на стабилна површина.

Сонцето ќе зафаќа релативно мал дел од кадарот, па секое движење ќе биде многу позабележливо кога користите поголемо зголемување.

2. Користете телефото камера ако телефонот ја има

Ако вашиот телефон има оптички телефото објектив, тој може да биде покорисен од стандардната главна камера за фотографирање на Сонцето.

Не потпирајте се само на екстремен дигитален зум, бидејќи тој ја зголемува сликата без да додава вистински детали.

3. Намалете ја експозицијата

Телефонот ќе се обиде автоматски да ја приспособи фотографијата, но Сонцето е екстремно светол објект.

Ако телефонот овозможува рачно приспособување на експозицијата, намалете ја откако ќе го фокусирате Сонцето и направете неколку пробни фотографии.

Целта е Сончевиот диск да не биде целосно бел и „прегорен“ на фотографијата.

4. Заклучете го фокусот ако телефонот го овозможува тоа

Допрете го Сонцето на екранот и, доколку телефонот поддржува заклучување на фокусот и експозицијата, активирајте ја таа можност.

Тоа може да помогне телефонот постојано да не ги менува поставките меѓу фотографиите.

5. Направете повеќе фотографии

Не потпирајте се само на една фотографија.

Направете серија фотографии со различни нивоа на експозиција и зумирање. Подоцна можете да ја изберете онаа на која најдобро се гледа обликот на делумно помрачениот Сончев диск.

А што е со видеото?

Истото правило важи и за видео.

Ако директно го снимате делумното помрачување со телефон, соодветниот соларен филтер треба да остане поставен преку објективот.

Не отстранувајте го филтерот само затоа што Сонцето на екранот на телефонот изгледа помалку интензивно. Камерата и понатаму прима исклучително силна светлина.

Не гледајте во Сонцето без заштита: Потребни се специјални очила

Ако сакате директно да го набљудувате помрачувањето, потребни ви се специјални очила за помрачување или друг безбеден соларен набљудувач што ги исполнува барањата на меѓународниот стандард „ISO 12312-2“.

Тоа е особено важно бидејќи од Македонија ќе се гледа само делумно помрачување. Во ниту еден момент Сонцето нема целосно да биде покриено од Месечината, па затоа не е безбедно да се гледа со голо око – дури ни кога дел од Сончевиот диск е покриен.

Американското астрономско друштво наведува дека обичните очила за сонце, дури и многу темните, не обезбедуваат соодветна заштита за директно гледање во Сонцето.

Не користете очила за помрачување како филтер за камерата

Ова е особено важно.

„NASA“ предупредува дека очилата за помрачување или рачните соларни набљудувачи не треба да се користат во комбинација со камера, двоглед или телескоп. За таквите оптички уреди се потребни соодветни соларни филтри поставени пред оптиката.

„AAS“ го дава истото предупредување и наведува дека непомраченото или делумно помраченото Сонце не смее да се набљудува преку нефилтрирана камера, двоглед или телескоп.

Затоа, наједноставното правило за вечерва е:

Очи – специјални очила за помрачување.

Телефон – соодветен соларен филтер преку објективот.

Зошто ова е различно од тоталното помрачување?

Ова е можеби најважната разлика.

За време на тотално помрачување постои кратка фаза кога Месечината целосно го покрива светлиот Сончев диск. Само за време на таа целосна фаза, и само од местата што се наоѓаат во патеката на тоталитетот, важат поинакви правила за набљудување.

Но, во Македонија на 12 август нема да има тоталитет. Кај нас помрачувањето ќе биде само делумно.

Затоа не постои момент во кој ќе биде безбедно со голо око да гледате директно во Сонцето.

Кога е најдобро да се набљудува во Македонија?

Ако сте во Скопје, клучниот момент е околу 19:36 часот, кога се очекува максимумот на помрачувањето. Почетокот е околу 19:29, а видливоста завршува околу 19:39 часот.

Бидејќи феноменот ќе се случува исклучително ниско над хоризонтот, непосредно пред зајдисонце, важно е да пронајдете место со што е можно поотворен поглед кон запад и без високи згради, дрвја или ридови што го блокираат хоризонтот.

Времето и степенот на помрачувањето зависат од точната локација во Македонија. На пример, пресметките покажуваат поголема покриеност во Скопје и Куманово отколку во Битола, а во најјужните делови од земјата феноменот ќе биде уште пократок и послаб.

Накратко: Што ви е потребно?

Ако сакате вечерва со телефон да го забележите помрачувањето од Македонија, подгответе:

телефон;

соодветен соларен филтер за камера;

статив или стабилна подлога;

оптички зум, доколку телефонот го има;

можност за рачно приспособување на експозицијата, доколку е достапна;

локација со отворен поглед кон запад.

И најважно: не гледајте директно во делумно помраченото Сонце без соодветна заштита и не го набљудувајте преку нефилтриран оптички уред.

„NASA“ и Американското астрономско друштво тука не оставаат простор за компромис – за директно набљудување на делумното помрачување се потребни соодветни соларни очила, а камерите и другите оптички уреди бараат соодветен соларен филтер поставен пред оптиката.

Вечерашното помрачување нема да биде целосно од Македонија, но ако временските услови дозволат и имате чист поглед кон западниот хоризонт, ќе можете да го забележите овој интересен астрономски феномен.