Гласините на социјалните мрежи дека суперјахтата на Марк Закерберг, вредна 300 милиони долари, не им помогнала на луѓе во неволја кај брегот на Алјаска, делумно се потврдени со податоците за следење на пловилата. Целиот случај на крајот предизвика реакции и од Американската крајбрежна стража, но и од портпаролот на самиот Закерберг.

Инцидентот се случил на 3 август, а во јавноста излегол откако Мајкл Лав, патник на репликата на паробродот „Wilderness Legacy“, објавил детали на социјалната мрежа „Bluesky“. Паробродот скршнал од својата рута за да спаси насукано пловило долго шест метри, во кое имало две жени, дете и куче. Тоа се случило откако Американската крајбрежна стража наводно прво безуспешно се обидела преку радио да ја повика суперјахтата на Закерберг, „Launchpad“.

„Завладеа речиси едногласно негодување кога капетанот го објави тоа“, напишал Лав, опишувајќи ја реакцијата на патниците на крузерот на фактот дека бродот на Закерберг не пружил помош.

Објаснувањето на Крајбрежната стража и правниот контекст

Американската крајбрежна стража потврди дека на 3 август во 21:32 часот примила повик за помош од насукано пловило во близина на Поинт Хајленд на Алјаска. Откако проценила дека пловилото не се наоѓа во непосредна опасност, Крајбрежната стража издала општо барање за поморска помош, повикувајќи ги блиските бродови доброволно да помогнат.

Ова е важна разлика, бидејќи значи дека блиските пловила немале законска обврска да одговорат. Доколку Крајбрежната стража проценела дека бродот навистина е во опасност, и меѓународното поморско право и американските закони би им наложиле на капетаните на бродовите да пружат помош.

Иако „Launchpad“ и неговиот помошен брод „Wingman“, вреден 30 милиони долари, немале законска обврска да помогнат, патникот Лав смета дека тоа била пропуштена можност да се направи добро дело.

„Искрено, да бев јас Марк Закерберг, ќе бев апсолутно воодушевен од можноста да направам нешто корисно за некого кому му е потребна помош и можеби притоа да добијам малку добар ПР“, порача Лав во изјава за медиумот „Alaska Beacon“.

Портпаролот на „Chan Zuckerberg Initiative“ потврди дека Марк Закерберг и неговото семејство во моментот на инцидентот не биле на суперјахтата.

Што откриваат податоците за следење на бродовите

Податоците за следење на пловилата собрани преку „AIS“ транспондерите, кои секое пловило активно ги емитува, покажуваат дека 118 метри долгата суперјахта на Закерберг во почетокот се движела пред 58 метри долгиот пароброд „Wilderness Legacy“ со нешто поголема брзина. Меѓутоа, „Launchpad“ потоа забавил и застанал, дозволувајќи му на паробродот да го престигне.

По тоа, „Wilderness Legacy“ продолжил да му пружа помош на насуканото пловило, што може да се види и на снимките од „AIS“ патеките објавени од „YouTube“ каналот „The Yacht Report“. Крајбрежната стража потврди дека паробродот го одвлекол пловилото до заливот Фарагут за да може безбедно да се закотви, а „Wilderness Legacy“ успеал и да му обезбеди гориво за остатокот од патувањето. Меѓутоа, во соопштението на Крајбрежната стража суперјахтата „Launchpad“ на Закерберг воопшто не се споменува.

Помошниот брод на „Launchpad“, „Wingman“, е опремен со палуба за хеликоптер, подморница „Triton“, водени скутери и неколку помали чамци. Податоците за следење покажуваат дека „Wingman“ поминал покрај „Launchpad“ и „Wilderness Legacy“ без да застане. Исто така, се гледа дека „Launchpad“ го продолжил патувањето дури откако „Wilderness Legacy“ се вратил од спасувачката мисија.

Пропусти во комуникацијата и нови критики

Портпаролот на Закерберг понудил објаснување зошто „Launchpad“ не одговорил веднаш на барањето на Крајбрежната стража.

„Како што напомена Крајбрежната стража, пловилото не било во опасност, а до моментот кога екипажот ја забележал комуникацијата на Крајбрежната стража на друг радиоканал од оној што го користеле, помошта веќе била во тек“, стои во изјавата. „Благодарни сме што сите се безбедни.“

Сепак, демократскиот сенатор Шелдон Вајтхаус од Род Ајленд, кој и самиот е член на елитен едриличарски клуб, на „Facebook“ го критикуваше недостигот од реакција од јахтата на Закерберг. „Пловилата треба постојано да го следат каналот 16, токму поради вакви причини“, напиша Вајтхаус. „Зарем ни милијардерите не се придржуваат до тоа правило?“

Американските прописи за радио-надзор бараат секое пловило опремено со VHF радио-уред да го следи каналот 16, резервиран за итни пораки, секогаш кога уредот не се користи за друга комуникација. Современите поморски радио-уреди обично имаат функции за двоен или дури троен надзор, кои овозможуваат следење повеќе канали истовремено, при што каналот за итни случаи автоматски добива предност. Тоа значи дека секој близок брод кој го следел каналот требало да го слушне повикот на насуканите патници, како и барањето на Крајбрежната стража за помош. Нејасно е и зошто екипажот на помошниот брод „Wingman“ не го слушнал повикот.

Суперјахтата на Закерберг и претходно предизвикувала контроверзии поради исклучување на својот „AIS“ транспондер за да избегне јавно следење. Тоа е тактика што ја користат пловила од таканаречената „флота во сенка“ кои превезуваат санкционирана нафта, нелегални рибарски бродови, како и сопственици на луксузни јахти од висок профил, меѓу кои Закерберг и Џеф Безос. Сепак, од безбедносни причини, Крајбрежната стража во американските води обично бара „AIS“ системот да остане вклучен. Токму тие податоци помогнаа да се расветли оваа најнова контроверзија околу „Launchpad“.