Ова е првпат вештачката интелигенција успешно да дизајнира целосни геноми. Создадени се 16 нови вируси кои напаѓаат исклучиво бактерии и не се опасни за луѓето, а успехот е опишан како клучен научен чекор кој би можел да овозможи развој на нови методи на лекување, пишува „BBC“.

Сепак, експертите предупредуваат дека вирусите дизајнирани од вештачка интелигенција отвораат и итни прашања поврзани со безбедноста и заштитата. Алатките за вештачка интелигенција брзо напредуваат и веќе се користат за дизајнирање нови антибиотици, но тоа е релативно едноставно во споредба со создавањето нов, одржлив вирус од самиот почеток.

„Ова е голем исчекор во сложеноста на она што генеративната вештачка интелигенција може да го осмисли. За првпат е применета за создавање цел геном, нешто што може да се реплицира и да извршува функции во клетките. За нас тоа беше целосно неистражена област“, изјави за „BBC“ Брајан Хај, доцент на Универзитетот Стенфорд.

Јазикот на животот

Технологијата функционира слично како големите јазични модели, како „ChatGPT“, кои предвидуваат низи од текст. Во овој случај, моделите познати како „Evo1“ и „Evo2“ не предвидуваат зборови, туку она што научниците го нарекуваат „јазик на животот“. Моделите се обучени на огромни количини податоци за генетските кодови на вируси, бактерии, растенија и луѓе. Потоа дополнително биле усовршени со цел да создаваат бактериофаги – посебен вид вируси кои напаѓаат само одредени бактерии.

Експеримент во лабораторија

Истражувачите од Стенфорд избрале 302 најперспективни дизајни создадени од вештачката интелигенција, а потоа ги синтетизирале во лабораторија. Од нив, 16 се покажале успешни во уништувањето на бактеријата E. coli. Семјуел Кинг, докторанд во лабораторијата, раскажал дека во раните утрински часови сфатиле дека фагите навистина дејствуваат. Ги поставиле фагите во Петриеви садови со бактерии и чекале знаци дека тие ги уништуваат.

„Почнавме да ги забележуваме тие чисти дамки и бевме неверојатно возбудени“, вели Кинг. Хај се присетува дека целата просторија избувнала во аплауз кога резултатите биле споделени со остатокот од тимот.

Лекови на иднината и биолошки ризици

Развојот на нови фаги би можел да доведе до нови начини за лекување инфекции кои станале отпорни на антибиотици. Меѓутоа, овој научен пробив истовремено укажува на способноста на вештачката интелигенција да дизајнира нова биологија која ги надминува границите на природниот свет, област позната како синтетичка биологија. Хај тврди дека ова има потенцијал за „огромно подобрување на човековото здравје“ преку развој на нови лекови и терапии.

Истовремено расте загриженоста дека истата технологија би можела да биде злоупотребена за создавање нови болести, па експертите се согласуваат дека на ваквиот развој треба да се гледа со соодветна доза на претпазливост.