Илон Маск, технолошки визионер и претприемач, повторно ја разбранува јавноста со своите смели предвидувања за иднината што ќе ја обликува вештачката интелигенција („AI“). Според неговите зборови, човештвото се наоѓа на прагот на ера на невидено изобилство, во која концептите како работа, сиромаштија, па дури и пари, ќе станат застарени. Сепак, зад оваа утописка визија се крие и длабока загриженост, создавајќи парадокс на оптимизам испреплетен со страв од сопственото дело. Маск тврди дека развојот на „AI“ е незапирлив и дека не ни преостанува ништо друго освен да се препуштиме и „да уживаме во возењето“, дури и ако постои 10 до 20 проценти шанса тоа патување да заврши со уништување на човештвото.

Универзален висок приход и крај на работата

Во центарот на визијата на Маск не е универзалниот основен приход, туку значително порадикален концепт – „универзален висок приход“. Во свет во кој вештачката интелигенција и роботите можат да произведат сите стоки и услуги, повеќе нема да постои недостиг. Според него, сиромаштијата ќе биде искоренета, а потребата од штедење ќе стане бесмислена.

„Во едно поволно сценарио, веројатно никој од нас нема да има работа – изјави Маск на конференцијата „Viva Technology“ во Париз, додавајќи дека на таквиот исход му дава 80 проценти веројатност.

Оваа идеја се темели на економија по недостигот, инспирирана од научнофантастичните романи на Иан Бенкс, во која технологијата ги задоволува сите човечки потреби, правејќи ги традиционалните економски системи непотребни.

Егзистенцијална криза во свет на изобилство

Иако ваквото сценарио звучи како утопија, Маск предупредува на длабока егзистенцијална криза што би можела да се појави. Ако машините можат сè да прават подобро од луѓето, тогаш какво ќе биде местото на човекот во таков свет?

„Прашањето навистина ќе биде прашањето за смислата. Ако компјутерите и роботите можат сè да направат подобро од тебе … дали твојот живот има смисла? Тоа навистина ќе биде прашањето во тоа поволно сценарио“, објасни тој.

Додека во реалноста работници, како што се преведувачите во „Duolingo“, веќе се соочуваат со отпуштања поради воведувањето на „AI“ системи, а во меѓувреме се развиваат и „AI“ медицински сестри кои чинат девет долари на час, визијата на Маск за висок приход за сите засега изгледа далечна. Тој, сепак, сугерира дека луѓето би можеле да пронајдат нова смисла токму во тоа тие да ѝ даваат смисла на вештачката интелигенција, во еден вид симбиоза, каде што нашата свесна мисла ќе ги насочува речиси бесконечните капацитети на „AI“.

Од „повикување демони“ до „уживање во возењето“

Интересен е и пресвртот во ставот на Маск. Со години беше еден од најгласните критичари и предупредуваше дека развојот на „AI“ е еднаков на „повикување демони“. Тој беше и потписник на отвореното писмо со кое се бараше шестмесечна пауза во развојот на напредните системи. Денес, сепак, тврди дека процесот станал незапирлив.

„Искрено, изгледа дека развојот на „AI“ и роботите е неизбежен, па дури и да сакам да го запрам, не би можел – изјави тој во интервју за „The Economist“. Неговата нова филозофија, како што вели, е да се препуштиме на возењето. И покрај тоа што и понатаму проценува дека постои значителен ризик од катастрофа, тој верува дека поверојатен исход е свет на изобилство. Токму поради тоа ја основаше и сопствената „AI“ компанија „xAI“, со цел да создаде „максимално вистинољубива“ вештачка интелигенција, како противтежа на оние системи што ги смета за премногу политички коректни.