„Роден е во Кавадарци на 31 октомври 1971 година, основно и средно училиште завршил во родниот град. По завршување на средното образование заминал на отслужување на воениот рок во ЈНА во Сплит – Р. Хрватска. На 6 мај 1991 година во него пукал маскиран припадник на МУП на Република Хрватска и смртно го погодил со 4 куршуми. Гешовски во критичниот момент бил на задача пред зградата на Воено поморската област во Сплит. Тој беше првата жртва во конфликтот што предизвика распад на Југославија во 1991 година„, споделуваат од Музејот.

Денот кога војната престана да биде далечна можност

Протестите во Сплит се случиле во време на силна политичка и национална напнатост низ тогашна Југославија. Незадоволството било насочено кон ЈНА, во контекст на кризата околу хрватското село Киево и сè поотворениот судир меѓу хрватските власти, федералната армија и српските бунтовнички структури.

Пред Бановина биле распоредени и оклопни возила, што дополнително ја влошило ситуацијата. Насобраната толпа протестирала, а тензијата кулминирала со насилство. Во тој хаос, Сашко Гешовски бил смртно застрелан.

„Неговото тело со воен хеликоптер беше пренесено во Кавадарци. На погребот присуствуваа повеќе од 20.000 граѓани, дојдени од сите краишта на поранешна Југославија. Во Кавадарци беше прогласена тридневна жалост“, додале од Музејот.

Мистерија што остана неразјаснета

И по повеќе од три децении, не е утврдено кој го испукал фаталниот куршум. Постојат различни и спротивставени сведоштва за настанот.

ЈНА тогаш уапсила четворица демонстранти, на кои им се судело пред воен суд во Сараево, но подоцна биле ослободени во рамки на размена на затвореници. Истрага водело и обвинителството во Сплит, но во септември 1991 година случајот бил затворен поради недостиг на докази.

Така, семејството на Гешовски, Кавадарци и македонската јавност останаа без одговор на едно од најтешките прашања – кој го уби деветнаесетгодишното момче.

Шок за Македонија

Во Македонија веста за убиството предизвика силни реакции. Во тоа време македонските семејства сè уште ги испраќаа своите синови во ЈНА, верувајќи дека одат да служат редовен воен рок, а не дека ќе бидат испратени во конфликт што не е нивен.

По смртта на Гешовски, во Скопје и во други градови се одржаа протести со барање македонските регрути да се вратат дома.

За многумина, токму тогаш стана јасно дека распадот на Југославија нема да биде само политичка криза, туку вистинска војна во која ќе страдаат млади луѓе.

Спомен-плоча во Сплит

Во 2024 година беше најавено поставување спомен-плоча во Сплит, на зградата пред која Гешовски беше убиен. Според предлогот, на плочата треба да стои дека Сашко Гешовски од Кавадарци, роден на 31 октомври 1971 година, трагично загинал во Сплит на 6 мај 1991 година.

Симбол на една изгубена генерација

Сашко Гешовски не бил политичар, ниту командант, ниту идеолог. Бил син, млад човек и регрут кој требало да се врати дома.

Затоа неговото име денес не треба да биде повод за нови поделби, туку потсетник на цената што ја плаќаат обичните луѓе кога политиката ќе премине во омраза и насилство.

Во македонската меморија, Сашко Гешовски останува тивок и болен симбол на една генерација што прерано се соочи со војната.