Палестинскиот добитник на Нобелова награда, професор Омар Јаги, научник за материјали на Универзитетот во Калифорнија, Беркли, го развил системот користејќи метално-органски рамки, или MOF, високо порозни материјали кои можат да задржат водена пареа дури и во средини со ниска влажност.

Работи целосно исклучена од електричната мрежа и напојувана од сончева светлина, технологијата е дизајнирана за региони склони кон суша, заедници погодени од катастрофи и оддалечени населби каде што традиционалната водоводна инфраструктура е несигурна или отсутна, објавi „Times of India“.

Како соларната машина ja собира водата од пустинскиот воздух

Во срцето на пронајдокот се MOF-овите, кристални материјали направени од метални јазли поврзани со органски молекули. Нивната внатрешна површина е толку огромна што еден грам може да содржи пори споредливи со површината на фудбалско игралиште. Ноќе, кога температурите паѓаат, MOF материјалот апсорбира водена пареа од воздухот, дури и при нивоа на влажност од само 20%. Во текот на денот, сончевата светлина нежно го загрева материјалот, ослободувајќи ја заробената влага. Пареата потоа се кондензира во течна вода, која се собира и филтрира за пиење, објавува „The Guardian“.

„Науката е тука“, изјавил Јаги, опишувајќи го системот. „Она што ни треба сега е храброст, храброст скалирана на големината на задачата“. Поранешните прототипови тестирани во Долината на смртта, Калифорнија, дадоа скромни резултати, но скалирањето на системот на контејнер за превоз од 6 метри драматично го зголеми производството, што го прави одржлив за снабдување на ниво на заедницата.

Спасение за 2,2 милијарди луѓе ширум светот

Иновацијата доаѓа во критично време. Според Обединетите нации, приближно 2,2 милијарди луѓе ширум светот немаат безбедно управувана вода за пиење, а милијарди други се соочуваат со сериозен недостиг на вода најмалку еден месец секоја година. Неодамнешните проценки на ОН ја опишаа планетата како влегува во ера на „глобален банкрот на водата“.

Уредот на Јаги нуди децентрализирана алтернатива на традиционалните извори на вода како што е десалинизацијата, која може да биде енергетски интензивна и да произведува еколошки штетен отпад од солена вода. Бидејќи системот базиран на MOF работи на амбиентална сончева енергија, не бара електрична енергија од мрежата или фосилни горива. „Може да функционира кога традиционалната инфраструктура ќе откаже“, изјавил Давон Бејкер, службеник за заштита на животната средина на Карибите, кој изразил интерес за технологијата за островите склони кон урагани.

„Можноста за работа надвор од мрежата користејќи само амбиентална енергија е особено привлечна за ранливите заедници“.

Од бегалски корени до глобално влијание

Мотивацијата на Јаги е длабоко лична. Роден во Јордан во палестинско бегалско семејство, тој пораснал во пустинска заедница без вода за пиење. Во својот говор за прифаќање на Нобеловата награда, тој се сетил дека слушнал шепотења во неговата населба: „Водата доаѓа“, додека жителите брзале да ги полнат контејнерите пред да ги снема залихите. Тоа сеќавање, како што рекол тој, ја обликувало неговата решеност да конструира материјали способни да решат предизвици за преживување во реалниот свет. Тој ја опишал својата област, ретикуларната хемија, како „наука способна за реинтерпретација на материјата“ за да се справи со климатските и одржливите кризи.

Ветување и преостанати пречки

Рецензирани студии во списанија како што е „Science Advances“ ја потврдија ефикасноста на MOF во собирањето атмосферска вода. Сепак, остануваат предизвици пред масовното распоредување да стане изводливо. Производството на MOF во голем обем, а воедно и одржувањето на ниските трошоци, е голема пречка, како и обезбедувањето издржливост во сурови средини во подолги периоди.

Јаги го основал „Atoco“ за да ја комерцијализира технологијата и да истражи партнерства за поширока дистрибуција. Експертите велат дека доколку се намалат бариерите во производството и трошоците, системот би можел да обезбеди отпорен додаток на постојната водоводна инфраструктура, особено во сушните региони низ Африка, Блискиот Исток и делови од Азија.

Иновација на климатската ера

Како што сушите се интензивираат, а екстремните временски настани ги нарушуваат водоводните системи, децентрализираните и климатски пријателски решенија се сè поитни. Изумот на Јаги не ветува дека ќе ги замени реките или водоносните слоеви, но нуди нешто радикално, можност за производство на вода за пиење од воздухот користејќи само сончева светлина и напредни материјали. За милијардите луѓе кои се соочуваат со несигурно снабдување, ова навистина би можело да се покаже како повеќе од само научен пробив. Може да биде спас.