Ако сте во потрага по формулата за долговечност, веројатно сте се фокусирале на исхраната и физичката активност. Но најновите научни сознанија, што ги истакна угледна лекарка, укажуваат дека клучот лежи на сосема неочекувано место, а промената можете да ја воведете уште вечерва.
Во свет опседнат со оптимизација на здравјето, каде што секој залак се брои, а секој чекор се следи, лесно е да се занемари еден од најосновните столбови на нашата благосостојба. Со години експертите ни повторуваат дека урамнотежената исхрана и редовната физичка активност се светиот грал на долг и здрав живот. Иако нивната важност е неспорна, една лекарка од британскиот здравствен систем „NHS“ тврди дека можеби сме го занемариле најважниот фактор од сите.
Д-р Нигат Ариф, позната по своите стручни совети за женското здравје, неодамна на „TikTok“ сподели порака што одекна ширум светот. „Научниците штотуку го разнишаа она што мислевме дека го знаеме за долговечноста“, започна таа, најавувајќи откритие што би можело да ги промени секојдневните навики на милиони луѓе. Според неа, не станува збор за егзотична суперхрана или напорен режим на вежбање, туку за нешто што сите го правиме, но ретко го сфаќаме сериозно.
Д-р Ариф се повика на обемна студија што ја спровеле експерти од престижната Лондонска школа за економија и политички науки („LSE“) во соработка со осигурителната компанија „Vitality“. Резултатите се впечатливи: само една, на прв поглед едноставна навика, може драматично да влијае врз животниот век. Истражувањето, кое анализирало повеќе од 47 милиони регистрирани ноќи на спиење, покажало дека спиењето седум часа секоја ноќ, и тоа во приближно исто време, може да го намали ризикот од прерана смрт за речиси една четвртина, поточно за 24 проценти.
Покрај тоа, оваа навика не само што го намалува ризикот од смртност, туку потенцијално може да го продолжи животниот век за дури четири години, а бројот на болнички приеми да го намали за до седум проценти. Со тоа спиењето престанува да биде пасивна активност и станува најмоќната алатка за зачувување на здравјето што ни е на располагање.
Она што ја прави оваа студија особено значајна е акцентот на доследноста. Не е доволно повремено да се спијат препорачаните седум до девет часа, туку клучно е да се воспостави рутина, таканаречен „едночасовен прозорец за одење на спиење“. Тоа значи дека секоја вечер треба да легнувате во кревет во рамките на ист временски интервал од 60 минути. Токму таа доследност, покажало истражувањето, е дури и посилен предиктор на здравствените ризици од самото времетраење на спиењето.
Нередовниот ритам на спиење, познат како „социјален џетлег“, го нарушува внатрешниот часовник на телото и долгорочно го поткопува здравјето, зголемувајќи го ризикот од дебелина, дијабетес и кардиоваскуларни заболувања. Хроничниот недостаток на сон, се предупредува во извештајот, ја зголемува и веројатноста за развој на депресија, а истовремено ја нарушува концентрацијата, расположението и продуктивноста.
И покрај овие алармантни податоци, реалноста е поразителна – девет од десет луѓе не успеваат да одржат оптимален модел на спиење. Д-р Ариф особено ги истакнува жените во средни години како една од најзагрозените групи, кои поради хормоналните промени во менопаузата се соочуваат со топли бранови, несоница и забрзани мисли.
„Еве ја вистината – добриот сон не е луксуз, тој е подеднакво важен како вежбањето или исхраната. За жените во менопауза, заштитата на сонот е клучна за заштита на мозокот, срцето и расположението во децениите што доаѓаат“, нагласи лекарката. Нејзиниот совет е јасен и практичен: воведете една промена уште вечерва. Одредете го својот едночасовен прозорец за спиење и во тој период исклучете ги сите екрани, чија сина светлина го попречува лачењето на мелатонин и го одржува мозокот буден.
Важноста на спиењето ја надминува личната здравствена состојба и има огромно влијание врз целото општество. Истражувањето покажало дека подобрувањето на навиките за спиење кај само четвртина од популацијата што моментално не спие доволно би можело на британскиот здравствен систем да му заштеди неверојатни 1,35 милијарди фунти годишно, односно околу 1,58 милијарди евра. Професорот Џоан Коста-и-Фонт од „LSE“ истакнува дека подобрите навики за спиење не се само прашање на чувство на одмореност, туку претставуваат фундаментална инвестиција во долгорочното здравје, благосостојбата и продуктивноста. Потенцијалното влијание врз здравјето на вработените и пошироката економија, според него, е огромно.
Сепак, д-р Ариф повикува и на доза претпазливост. Таа признава дека студијата има одредени ограничувања, со оглед на тоа што ја спровеле приватна здравствена компанија и економски факултет, што значи дека фокусот бил и на профитабилноста и економските аспекти, а не исклучиво на клиничките параметри.
И покрај тоа, пораката останува јасна и посилна од кога било: спиењето мора да почнеме да го третираме со почитта што ја заслужува. Тоа не е изгубено време, туку најважната здравствена навика што можеме да ја усвоиме за подолг и поквалитетен живот.
