Саудиска Арабија тивко почна да им дозволува на богатите странски жители да купуваат алкохол, што е голема промена по 73-годишната забрана. Коментаторите очекуваат олеснувањето на регулативите на крајот да се прошири и на туристите како дел од пошироките социјални и економски реформи во кралството, објавува Би-Би-Си.
Со децении, Дипломатскиот кварт во Ријад се издвојуваше од остатокот од главниот град како богата енклава на амбасади и луксузни резиденции. Сега, во рамките на скромен, необележан комплекс во ексклузивниот кварт, се отвори мала продавница, која служи како дискретен тест за една од најчувствителните промени во саудиската политика – контролираната продажба на алкохол на богати немуслимански странци.
Саудиска Арабија, дом на двете најсвети места на исламот, ја забрани продажбата на алкохол во 1952 година. Но, под водство на престолонаследникот Мохамед бин Салман, кралството спроведе сеопфатни реформи во последниве години, претставувајќи се како поумерено општество отворено за инвестиции.
Кината се отворија повторно, се одржаа големи музички фестивали, забраната за возење за жените е укината, а овластувањата на верската полиција се ограничени. Но, тивкото воведување на легална продажба на алкохол е веројатно најсмелиот експеримент досега.
Продавницата за алкохол првпат се отвори во јануари 2024 година, но влезот првично беше ограничен на немуслимански дипломати. Според новите правила, воведени без претходна најава кон крајот на 2025 година, богатите странски жители кои не се муслимани сега можат да купуваат пиво, вино и жестоки пијалоци.
За да се квалификува, странец мора да има премиум дозвола за престој, која чини 100.000 саудиски ријали (27.000 долари) годишно, или да докаже дека заработува најмалку 50.000 ријали месечно. При влегувањето, мора да покажат карта за престој, која содржи информации за нивната религија и статус на престој. Оние без премиум дозвола мора да обезбедат и доказ за плата.
Неколку клиенти кои купувале во продавницата разговарале со Би-Би-Си под услов на анонимност. Мобилните телефони се запечатуваат во специјални кеси пред да влезат, а редиците за влез можат да траат повеќе од еден час. Еден европски иселеник ја опиша продавницата како „добро снабдена“, со цени „два до три пати“ повисоки отколку на западните пазари, но значително пониски отколку на саудискиот црн пазар.
„Шише Џони Вокер Блек Лејбл ме чинеше 124 долари. Но, не ми пречи да платам толку повеќе“, рече еден британски извршен директор. Купувањето е регулирано со месечен систем на квоти базиран на поени, кој, според клиентите, е доволно дарежлив за да му овозможи на секое лице да купи десетици литри жестоки пијалоци месечно. Дипломатите добиваат попусти на своите купувања.
Владата не даде официјално соопштение за промената на политиката, а многу клиенти велат дека дознале за тоа преку усни информации. Продавницата дури и не се појавува на онлајн мапите. Аналитичарите веруваат дека двосмисленоста е намерна, за да се држат властите во неизвесност за тоа колку далеку може да оди промената.
Себастијан Сонс, виш истражувач во германскиот институт Карпо, вели дека властите внимателно дејствуваат.
„Тие се подготвени да направат два чекора напред и еден чекор назад, доколку е потребно, кога станува збор за чувствителни прашања. Истото може да биде и со алкохолот.“
Алкохолот е забранет со исламскиот закон но, и покрај забраната, тој е достапен со децении на црниот пазар или преку амбасади, кои би можеле да го увезуваат во неограничени количини.
Промената на политиката се совпаѓа со растечките економски притисоци врз земјата. Со пониските цени на нафтата, Саудиска Арабија се стреми да привлече повеќе странски посетители и висококвалификувани иселеници за да го поттикне растот во ненафтените сектори.
Туризмот е клучен столб на Визијата 2030, која има за цел да привлече 70 милиони меѓународни туристи до таа година. Земјата ќе биде домаќин на големи настани како што се Светскиот саем Експо во 2030 година и Светското првенство во фудбал во 2034 година.
Според извештаите на медиумите, властите планираат да отворат уште две продавници за алкохол, едната во Џеда, а другата во Дахран, со истите ограничувања. Угостителската индустрија веќе се подготвува за понатамошно ублажување на ограничувањата, при што неколку хотелски групи почнуваат да вработуваат шанкери во очекување на повторното отворање на продажбата на алкохол на туристите. „Доколку правилата се променат, сакаме да можеме веднаш да реагираме“, рече еден висок раководител во мултинационален хотелски синџир.
Експертите велат дека туристичките дестинации како што се островите на Црвеното Море и античкиот град Ал-Ула би можеле да бидат меѓу првите места што ќе го направат алкохолот пошироко достапен.
„Алкохолот можеби не е главниот двигател, но сигурно би можел да помогне во привлекувањето повеќе западни туристи“, рече Тим Кален од Институтот за арапски држави од Персискиот Залив.
Аналитичарите не очекуваат Саудиска Арабија да го следи либералниот модел на Дубаи, туку порестриктивен пристап сличен на Катар, каде што алкохолот е дозволен само во одредени хотели.
Алкохолот останува многу чувствително прашање во земја каде што речиси две третини од населението се саудиски државјани. Еден саудиски интелектуалец, зборувајќи под услов на анонимност, рече дека алкохолот останува „големо социјално табу“.
„Повеќето Саудијци кои ги поздравија реформите во последниве години, исто така, ќе се двоумат јавно да го поддржат ова. Дури и Саудијците кои пијат алкохол го прават тоа надвор од земјата или приватно во своите домови“.
Засега, многу Саудијци и емигранти продолжуваат да патуваат преку границата до Бахреин, каде што алкохолот е легално достапен за сите.
