Овде нема да ги анализираме можните мотиви на Трамп и Маск за ваквите тврдења, туку ќе споредиме неколку фактори кои делумно објаснуваат зошто Европејците во најголем дел ја поддржуваат токму ваквата Унија – околу 20% од Европејците денес би сакале да живеат на друго место, наспроти 42% од Американците.

БДП

САД се најголемата светска економија. Во ЕУ просекот на БДП по жител изнесува околу 72% од американскиот.

Но, како што покажува мапата на „OWD“, меѓу европските земји има неколку, како Холандија со 70,9 илјади долари по глава и Германија со 62,8, кои се блиску до САД со 75,4, а има и такви што се подобри, како Норвешка со 91,1 и Ирска со 115,3. Хрватска со 42,6 илјади не заостанува многу зад Јапонија со 46 илјади, додека Кина има само 23,8.

Американскиот БДП расте побрзо од европскиот, но тој раст делумно доаѓа од побрзото зголемување на бројот на население. Економистот Дамир Новотни вели дека растот на САД има извориште во самите темели на американскиот економски систем, во исклучителната поврзаност меѓу академската и бизнис-заедницата, иновациите и глобализацијата.

„Западна Европа во многу компоненти на економскиот раст во последните децении беше поуспешна. Но, проширувањето на ЕУ кон земјите од Централна и Источна Европа, поради наследството на економски неефикасниот социјализам, ја зголемува разликата во БДП во корист на САД. Таа разлика ќе се намалува ако ЕУ продолжи да спроведува политики на рамномерен регионален развој“, објаснува Новотни.

Иновации

Според податоците на „WIPO“ и „OECD“, САД имаат повеќе патентни пријави по жител од ЕУ – околу 1.200 – 1.400 пријави на милион жители во САД, наспроти приближно 700 – 900 во ЕУ .

ЕУ често се прикажува како место каде силната социјална држава ги кочи иновациите, но не постои нужно спротивставување меѓу социјалната сигурност и технолошкиот напредок. На пример, Шведска со високи даноци и силна социјална држава создава глобални технолошки компании и има околу 1.500 – 1.800 патентни пријави на милион жители, односно повеќе од САД. Германија, со заштитени работнички права, останува индустриски иновативен мотор, а Финска одлично комбинира врвно образование и јавни инвестиции во истражување.

Експертите најчесто предупредуваат дека проблемот на „EU“ не е социјалниот модел, туку неговата ригидна примена. „EU“ со регулативи премногу ги гуши малите претпријатија на самиот почеток, нема вистински единствен пазар и не го олеснува отстранувањето на стигмата на банкротот како неуспех. Иако формално постои единствен пазар, во практика тој е фрагментиран со различни национални регулативи, даночни правила, пазари на капитал и дигитални стандарди, што го отежнува брзото ширење на компаниите внатре во „EU“.

Демографија и имиграција

Демографските податоци исто така одат во прилог на САД, иако разликата во стапките на фертилитет не е особено голема (САД имаат 1,6 – 1,7 деца по жена, а ЕУ околу 1,4 – 1,5). Притоа, главната причина за разликата е тоа што САД имаат поголем прилив на имигранти и, со тоа, помладо население.

Губење на христијанскиот идентитет

Наведените показатели зборуваат спротивно на тезата за загрозеност на ЕУ од имиграцијата и губењето на христијанскиот идентитет. Приливот на имигранти во ЕУ е помал отколку во САД.

Дополнително, податоците покажуваат дека во САД христијаните сочинуваат околу 62 – 65% од населението, припадниците на други религии околу 7%, додека околу 29 – 30% од луѓето се изјаснуваат како неповрзани со која било религија. Според „Pew“, во ЕУ како христијани се изјаснуваат околу 64% од населението, муслимани околу 2%, нерелигиозни околу 27%, а припадници на други религии околу 7%.

Несигурност, убиства и тероризам

За квалитетот на животот, безбедноста е еден од клучните фактори.

Според „OWD“, во 21 век стапката на убиства во САД изнесувала околу 5,7 до 6,4 на 100.000 жители годишно и била релативно постојана, додека во „EU“ паднала до 2,0 и продолжува да опаѓа.

Стапките на жртви од тероризам се ниски во двата региони. Во САД во последните 25 години, ако се вклучат и нападите на 11 септември, имало околу 3.550 жртви, што е околу 0,043 на 100.000 жители годишно. Во Европа имало околу 750 жртви, односно околу 0,0067 на 100.000. Во двата случаи ризикот е помал од ризикот да нè погоди гром, но повторно е повисок во САД. Дополнително, во САД во последните децении зајакнува десничарскиот тероризам.

Нееднаквост

Важен фактор за чувството на задоволство од животот е и еднаквоста во примањата. Според Џини коефициентот за распределба на доходот, САД имаат индекс околу 0,42, а „EU“ околу 0,30. Освен тоа, нееднаквоста во САД расте значително побрзо отколку во „EU“.

Достапност на здравствениот систем

Здравствените системи често се најсилниот контрапункт на американската слика за благосостојба.

Во повеќето земји на ЕУ сите жители имаат универзален пристап до здравствена заштита, додека во САД значителен број луѓе немаат осигурување или се соочуваат со многу високи трошоци. Иако САД имаат најскап здравствен систем и трошат повеќе од двојно од просекот на „OECD“, тој истовремено е и еден од најнеефикасните.

На пример, податоците покажуваат дека во „EU“ просечниот животен век изнесува околу 81,7 години, во некои земји како Италија дури и околу 84, додека во САД е околу 79,5. Дополнително, во САД тој стагнира и опаѓа, делумно и поради недостапноста на здравството, додека во „EU“ и понатаму расте.

Податоците исто така покажуваат дека најбогатите 1% Американци живеат 14,6 години подолго од најсиромашните 1%.

Достапност на образованието

Американските универзитети привлекуваат врвни истражувачи и нудат извонредни можности, но патот до диплома често е финансиски ризичен.

Според „Federal Reserve“, просечниот студентски долг во САД надминува 37.000 долари, што ги тера многу млади да ги избираат студиите според цената, а не според интересите и талентите.

Во повеќето европски земји студирањето се финансира од државни средства.

Социјална сигурност

Социјалната сигурност е уште една голема разлика.

Во ЕУ е вообичаено државата да интервенира кога луѓето ќе останат без работа, кога ќе добијат деца или кога ќе им биде потребна помош во староста. ЕУ во просек вложува околу 20 – 25% од БДП во социјална заштита, додека САД трошат околу 18%, со значително потесен опфат. Многу надоместоци што се стандард во ЕУ , како детските додатоци и подолгите надоместоци за невработеност, во САД се ограничени или не постојат.

Во САД доминира идејата за индивидуална одговорност и помала улога на државата, што може да го поттикне претприемништвото, но многумина ги остава изложени на поголем ризик. Ова се одразува и во стапката на сиромаштија, која во САД изнесува околу 23%, а во „EU“ 16,5%.

Затоа не е изненадувачки што Европејците пријавуваат поголемо чувство на финансиска сигурност од Американците.

Чувство на задоволство од животот

Кога се мери задоволството од животот, скандинавските земји со години се на врвот на светските листи со оценки меѓу 7,4 и 7,8, додека САД заостануваат околу 20 места со 6,9. Проблемот не е само во приходите, туку и во рамнотежата меѓу работата и слободното време. Според „OECD“, Европејците во просек годишно работат 150 – 300 часа помалку од Американците.

Промашена теза

Новотни вели дека тврдењата на Трамп и Маск се промашени.

„Европа сè уште ги чувствува последиците од огромните штети што врз социо-економскиот развој ги предизвикаа политичките експерименти од 20 век – националсоцијализмот и комунизмот. САД можат да изгледаат поуспешни поради силата на својата економија наклонета кон иновации и успешна примена на нови технологии, како и поради силниот пазар на капитал.

Но, ЕУ ја црпи својата сила од културно-историското наследство, од разновидноста која Трамп и Маск не ја разбираат, од високата развиеност на индустриската и општествената инфраструктура и од привлечноста за многу луѓе ширум светот. Еврото, по доларот, е втора резервна валута во светот. ЕУ остварува големи успеси во производството и извозот на квалитетна храна, а германското инженерско наследство е исклучително силно.

ЕУ е најуспешниот туристички регион, европската мода и гастрономија се светски лидери, исто како и фармацевтската индустрија. ЕУ е светски лидер во производството на авиони, а во поново време станува и во воената индустрија. Европа е во многу економски сектори поуспешна од САД, но е послаба во примената на дигиталните технологии.

„Европа, а особено ЕУ, на никаков начин не е пред цивилизациски колапс како што тоа во својата имагинација го претпоставува Трамп“, заклучува Новотни.