Шпагети болоњезе не постојат само во Болоња. Можете да ги најдете во менијата во Лондон и Сиднеј, во британските училишни мензи и во тегли на полиците во супермаркетите низ целиот свет, но не и во градот што им го дал името, пишува Лука Чезари, познат италијански историчар на гастрономијата, новинар и автор на бестселери за историјата на италијанската кујна.
„Ако ги нарачате во градот под Двете Кули, во најдобар случај ќе добиете жална насмевка. Многу почесто, ќе ви донесат чинија таљатели, заедно со кратка лекција по локална историја“, изјавил тој за „Гардијан“.
Одвреме-навреме, повторно се разгорува дебатата за тоа од каде потекнува пицата, карбонарата или тирамисуто. Кога станува збор за шпагети болоњезе, потеклото е напишано во самото име, а сепак, апсурдно, токму жителите на Болоња се откажуваат од него.
Многумина го сметаат за навреда, еретичка и искривена верзија на јадењето подготвено само од оние кои не знаат ништо за вистинската болоњезе кујна.

Во февруари 2019 година, тогашниот градоначалник на Болоња, Вирџинио Мерола, ги поканил своите сограѓани на Твитер да му испратат фотографии од шпагети болоњезе што ги сретнале во странство, а тој ја започнал колекцијата со фотографија од табла со мени на еден лондонски ресторан. Тој им рекол на новинарите дека „срамно е што сме познати низ целиот свет по нешто што не постои“.
Тоа не било прв обид да се поправат работите
Неколку месеци претходно, Италијанската кулинарска академија во Трговската комора на Болоња официјално регистрираше рецепт за шпагети во сос од конзервирана туна, претставен како јадење „во болоњезе стил“, кое печатот веднаш го прогласи за вистинско шпагети болоњезе.
Сакајќи да го негира постоењето на шпагети со рагу, Академијата официјално му даде на градот јадење кое сега се подготвува низ цела Италија, а кое се чини дека потекнува од Рим на почетокот на 20 век и има малку или никаква врска со Болоња.
„За да разбереме како шпагети болоњезе станале толку познати, мора да се вратиме во времето“, пишува Чезари.
Првата причина е скриена во самото име. Репутацијата на градот се проширила долго пред тестенините, кои се појавиле дури во 1890-тите. Болоња е концепт низ цела Европа со векови благодарение на производот од сушено месо што го направи познат уште од ренесансата: мортаделата.
Во 1596 година, памфлетерот Томас Неш му се потсмевал на поетот Барнаби Барнс затоа што се шетал по дворот во „гаќички големи како болоњезе“. Неговите читатели очигледно знаеле точно како изгледа болоњезето и не им требало дополнително објаснување.

Веќе во 1660 година, Роберт Меј објавил рецепт за „болоњезе колбаси“ во својата книга „Успешниот готвач“, кој англиските готвачи го копирале со генерации. Мортаделата отсекогаш се произведувала за извоз, но од крајот на 19 век, кога производителите на сушено месо од болоњезе научиле да го пакуваат во конзерви, мортаделата и името Болоња повеќе не познавале граници.
Друга причина е што болоњезе рагу претставувал мала револуција. Неаполското рагу, кое потекнува еден век порано, се подготвувало со долго варење на големо парче телешко месо, а неговите сокови се користеле за зачинување на тестенините, додека самото месо се сервирало како главно јадење.
Болоњезе верзијата подразбира дека меленото месо се додава директно во јадењето со тестенини, кое на тој начин станува побогато и повеќе не бара долго и скапо крчкање на големо парче месо. Идејата е многу слична на онаа кај хамбургерот, во кој стековите се заменуваат со мелено месо за да се добие нешто поевтино и поудобно, но исто толку добро.
Рагу се појави во готварските книги во 1891 година, кога Пелегрино Артуци објави рецепт за „Макерони ала болоњезе“ во книгата „Наука во кујната и уметноста на добрата исхрана“.
Се подготвуваше од посно телешко месо, панчета, путер, кромид, моркови и супа, и сè уште без домати. Во овој рецепт, вистинскиот предок на болоњезе рагу, главната улога ја играат сушени макарони од тврда пченица, кои сè уште не се таљатели. Набрзо следеа шпагетите.
Тие се појавуваат за првпат во 1898 година, во реклама за хотелот „Виј ет Болоњезе“ во Торино, кој нудел „Шпагети ди Наполи ала болоњезе“. Долго пред рагуто да се спои со таљатели, веќе се воспоставила соработка со шпагети.
Во Болоња, свежите тестенини останале верен придружник на рагуто во текот на остатокот од неговата историја, но во странство, а особено во Соединетите Американски Држави, шпагетите болоњезе се ширеле од очигледни причини. Тестенините со јајца биле тешко достапни, па веќе во 1917 година, кога Џулија Лавџој Куниберти го превела рецептот на Артуси, таа предложила сосот да се сервира со „макарони или шпагети“.

Во 1952 година, на саем одржан во Кралската фестивалска сала во Лондон, дури и кралицата мајка ги препознала шпагетите болоњезе со интерес, непосредно пред да биде пречекана со шолја чај на британскиот штанд.
Таљателите и шпагетите си тргнаа по свои патишта додека рецептот беше сè уште во повој, но тоа не значи дека шпагетите болоњезе немаат право да постојат.
Можеби еден ден луѓето од Болоња ќе одлучат дека е поважно името на нивниот град да биде познато низ целиот свет отколку кој има право да го користи. Дури и тогаш, туристите можат да бидат сигурни дека секој пат кога ќе нарачаат шпагети болоњезе, ќе добијат корекција, учтиво, но цврсто.











