„Развојот на напредни модели на вештачка интелигенција и сајбер-инцидентите во системите за ладење ја нагласуваат потребата од навремена размена на информации и координација“, предупреди извршниот директор на агенцијата „ENISA“.
Европа во последните месеци беше погодена од бројни сајбер-инциденти, што предизвика широка загриженост за тоа колку е општеството ранливо на сајбер-напади и колку Стариот континент е подготвен да се справи со идните закани.
Меѓу неодамнешните инциденти се безбедносните пропусти во „PHP“, поради кои повеќе влади во Европската Унија ги повлекоа своите веб-страници за да спречат хакерите да ги искористат, како и бранот сајбер-напади врз системите за ладење во супермаркети и банки за крв во Франција и уште осум држави. Нападите врз системите за ладење биле последица на пропусти во застарен софтвер.
„Неодамнешниот развој на напредни модели на вештачка интелигенција и сајбер-инцидентите во системите за ладење низ Унијата ги истакнуваат оперативните слабости и потребата од навремена размена на информации и координација“, предупреди Јухан Лепасар, извршен директор на агенцијата „ENISA“.
Во извештајот на агенцијата, вештачката интелигенција е опишана како засилувач на можностите и на хакерите и на компаниите што се бранат, бидејќи им овозможува побрзо и во поголем обем да откриваат ранливости. Времето меѓу откривањето на пропустот и неговата злоупотреба се приближува до нула, се наведува во извештајот на „ENISA“. Тоа укажува дека компаниите наскоро можеби воопшто нема да имаат време да се заштитат.
Од друга страна, напредната вештачка интелигенција може да го скрати времето потребно за реакција и за изработка на безбедносни закрпи. Така, компаниите можат да ја користат за навремено откривање и отстранување на ранливостите, пред хакерите да ги искористат.
Покрај тоа што ја користат вештачката интелигенција за откривање пропусти во голем обем, хакерите ќе ја користат и за усовршување на постојните алатки. На пример, алатките со вештачка интелигенција им овозможуваат да изведуваат сè поуверливи измами од типот „phishing“ со лажни видеа, аудиоснимки и пораки за да ги измамат луѓето, како и да внесуваат неточни податоци во системите за да го нарушат работењето на компаниите.
Извештајот покажува дека 57,3 отсто од сајбер-инцидентите во 2025 година биле идеолошки мотивирани и поврзани со геополитички настани, како руската агресија врз Украина и конфликтите на Блискиот Исток. Сепак, повеќето од нив имале ограничено влијание. Истовремено, 29,3 отсто од инцидентите биле финансиски мотивирани, а нападите со софтвер за изнуда („ransomware“) и натаму имаат најтешки последици за деловните субјекти.
Во извештајот се предупредува дека леснотијата со која криминалците споделуваат софтвер за изнуда и други злонамерни алатки го поттикнува развојот на професионализирана криминална мрежа. „ENISA“ наведува и дека се забележани напади врз европски држави што наликуваат на операции организирани од државни актери, со цел сајбер-шпионажа, собирање разузнавачки податоци и кражба на интелектуална сопственост. Хактивистите предничат по бројот на напади, главно преку дистрибуирани напади за оневозможување услуга („DDoS“), кои имаат мало влијание.
Европската Унија воведе низа прописи за зајакнување на сајбер-безбедноста, но „ENISA“ посочува дека може да се направи повеќе, особено во областа на одбраната.
Извештајот открива дека организациите во сите сектори тешко привлекуваат и задржуваат кадар за сајбер-безбедност. Тоа би можело да го продлабочи јазот во стручните вештини и да им даде предност на побогатите организации во натпреварот за ограничениот број достапни експерти.
„ENISA“ ги повикува земјите членки да се справат со недостигот од стручни вештини преку проширување на активностите и зајакнување на програмите на Унијата во областа на сајбер-безбедноста.
