Психолозите велат дека ова искуство има име – „rustout“. За разлика од многу повеќе истражуваниот спротивен феномен, согорувањето („burnout“), кое настанува поради прекумерни работни барања, „rustout“ (познат и како „boreout“ или хронична досада на работното место) претставува област што бара дополнителни истражувања. Последиците за поединците и организациите можат да бидат сериозни. „Rustout“ е долготрајна состојба поради која вработените можат да го изгубат интересот за работата дури и кога имаат многу работни обврски.

„Тоа е повеќе симптом на недостиг од смисла во работните активности“, изјави Лота Харју, докторка на науки и вонредна професорка по организациско однесување на бизнис-школата „Emlyon“ во Франција.

„Луѓето можат да имаат многу обврски, а сепак да се досадуваат ако тие активности не се доволно предизвикувачки или ако им изгледаат бесмислени и недоволно вредни.“

Во својата суштина, досадата не е само отсуство на активност, туку неможност да се воспостави поврзаност со самата активност.

„Досадата е состојба во која сакаме активно да учествуваме во светот, но не успеваме да воспоставиме смислена поврзаност со него“, изјави Џејмс Данкер, доктор на науки и професор по психологија на Универзитетот во Ватерло, во канадската покраина Онтарио.

На работното место оваа неповрзаност „не е ретка појава, туку изненадувачки честа состојба“, изјави Ерин Итоу, докторка на науки, организациски психолог, професорка и консултантка на компании од листата „Fortune 500“.

Неодамнешно истражување што го предводела Итоу покажува дека повеќе од 40 отсто од вработените ја доживуваат таканаречената вознемиреност поради стагнација („stagnation angst“) – хронично чувство на недоволна ангажираност, застој и неможност за професионален развој.

Како се манифестира „rustout“?

Однадвор, „rustout“ тешко се препознава. Вработените можат да изгледаат продуктивно и зафатено, но нивното внатрешно доживување е сосема поинакво. Наместо стрес, често чувствуваат тивка оддалеченост од работата. Тоа може да значи дека сакаат да бидат заинтересирани за она што го прават, но тешко се концентрираат или наоѓаат интерес во своите задачи.

Со текот на времето, недоволната ангажираност може да остави сериозни последици.

„Вработените на кои им е досадно често имаат тешкотии со одржувањето на вниманието, што може да се манифестира како талкање на мислите, мечтаење или одложување на обврските“, изјави Харју.

Некои вработени почнуваат да се повлекуваат, извршувајќи го само неопходниот минимум за да го истуркаат работниот ден или барајќи начини ментално да се дистанцираат од работата.

Зошто настанува „rustout“?

„Rustout“ често е многу повеќе од обична реакција на досада – станува збор за последица на начинот на кој работата е осмислена и организирана.

Децениските истражувања во индустриската и организациската психологија покажуваат дека организацијата на работните места има клучна улога во ангажираноста на вработените. Работните ресурси, како автономијата, смисленоста на работата и разновидноста на задачите, постојано се поврзуваат со поголема мотивација и подобра психолошка состојба на вработените.

Еден од клучните фактори е природата на самата работа. Работните места што се претерано рутински или имаат ниско ниво на сложеност можат да ги ограничат можностите на вработените да ги користат своите способности.

„Едноставно нема доволно работа или задачите се премногу едноставни и повторливи“, изјави Фредерик Моргесон, доктор на науки, индустриски и организациски психолог и професор по менаџмент на Колеџот за бизнис „Eli Broad“ при Државниот универзитет во Мичиген.

Професионален развој

Тој додаде дека работните места што не нудат автономија, разновидност и интелектуални предизвици особено често доведуваат до губење на ангажираноста.

Недостигот од контрола врз начинот на извршување на работата исто така може да го засили чувството на незаинтересираност.

„Ограничувањата се една од клучните причини за досада“, изјави Данкер. „Секоја ситуација во која мора да правите нешто, а всушност не го сакате тоа, претставува идеален рецепт за досада.“

Без автономија, вработените имаат помалку можности самостојно да ги обликуваат своите задачи или да ја направат работата поинтересна.

„Rustout“ е тесно поврзан и со неусогласеноста меѓу потребите на вработените и барањата на нивните работни места. Истражување на консултантската компанија „Fractional Insights“ покажува дека професионалниот развој е една од најважните психолошки потреби на вработените, но дека таа често останува незадоволена.

Кога можностите за учење и усовршување се ограничени, дури и стабилните работни места можат да станат извор на незаинтересираност и незадоволство.

Организациските практики и пошироките трендови на пазарот на трудот дополнително можат да ги зацврстат таквите околности. Многу современи работни места и натаму се засноваат на застарени методи што ѝ даваат предност на ефикасноста, а не на ангажираноста на вработените.

„Начинот на кој денес се организира работата и натаму е под силно влијание на раните идеи за поделба на работата на мали, повторливи задачи“, изјави Шерон Паркер, докторка на науки, професорка по организациско однесување на Универзитетот „Curtin“ во австралискиот град Перт и директорка на тамошниот Центар за трансформативно обликување на работата.

Во таквите системи, одговорноста и донесувањето одлуки често се концентрирани на врвот на организациската структура, додека на вработените им остануваат тесно дефинирани задачи и малку простор за иницијатива.

И пошироките промени во природата на работата би можеле да придонесат „rustout“ да стане сè почеста појава. Како што растеле очекувањата на вработените да извршуваат смислена и стимулативна работа, не сите работни места ги следеле тие промени.

„Условите за работа се подобрија, но нашите очекувања постојано растат и ги надминуваат тие подобрувања“, изјави Томас Чаморо-Премузик, доктор на науки и професор по организациска психологија на „University College London“.

„Бидејќи луѓето вложиле многу пари и време во образованието, имаат многу високи очекувања од кариерата, која би требало да ги исполнува и стимулира. Меѓутоа, кога тие очекувања ќе се соочат со реалноста, доаѓа до своевидно отрезнување.“

Смислени работни задачи

Освен тоа, технолошкиот напредок, вклучувајќи го развојот на вештачката интелигенција, ги менува работните места на начини што можат да ја намалат, но и да ја зголемат досадата.

„Вештачката интелигенција нема автоматски да ја направи работата поинтересна – сè зависи од начинот на кој се осмислува и применува“, изјави Паркер.

Во некои случаи, вработените се соочуваат со сè поедноставни и помалку интересни задачи, дури и додека технологијата станува сè пософистицирана.

Сето наведено упатува на заеднички заклучок: „rustout“ не е толку последица на недостиг од работа, колку на недостиг од смислени, предизвикувачки и квалитетно осмислени работни задачи.