По планираната забрана за продажба на нови автомобили со мотори со внатрешно согорување од 2035 година, Европа би можела да го промени правецот.

Послабата продажба на електрични модели, затворањето фабрики и масовните отпуштања работници го зголемија притисокот врз европските институции да ја преиспитаат досегашната стратегија.

Резултат се преговорите и компромисниот договор меѓу германскиот канцелар Фридрих Мерц и францускиот претседател Емануел Макрон, кој би можел да им го продолжи животот на бензинските и дизел-моторите.

Додека досегашната стратегија на Брисел инсистираше на целосен премин кон електрични возила, Берлин и Париз подготвија нов план за закрепнување на европската автомобилска индустрија, која се соочува со тешкотии.

Наместо целосна забрана, прагот за намалување на емисиите на јаглерод диоксид за возните паркови на нови автомобили е спуштен на 90 отсто.

За просечниот европски возач, но и за милионите работници во германските и француските фабрики, оваа одлука би можела да донесе големи промени, пишува „Jutarnji list“.

Германскиот канцелар Фридрих Мерц не го криеше задоволството од постигнатиот договор, прогласувајќи го за победа на здравиот разум и слободата на избор.

„Ова е добар ден за возачите и за работните места во Германија, Франција и Европа“, порача Мерц, нагласувајќи дека пакетот ја обезбедува неопходната отвореност кон различни технологии, без откажување од климатските цели, пренесува „Reuters“.

Најголемиот успех на германската страна е отстранувањето на строгиот ултиматум што ги доведуваше производителите на автомобили во незавидна положба.

Според претходните најави, по 2035 година класичните мотори би можеле да опстанат исклучиво ако користат скапи и сложени синтетички горива. Мерц во текот на преговорите успеал да ја отстрани таа обврска.

Со оставањето простор од 10 отсто во рамките на еколошките норми, Европската Унија практично би им овозможила на производителите да ги задржат бензинците, дизелашите и, пред сè, хибридите.

Сè додека вкупната флота новорегистрирани возила на одделна марка ги исполнува ублажените еколошки критериуми, продажбата на традиционалните модели би можела да продолжи и по 2035 година.

Спогодбата предвидува и признавање на е-горивата и биогоривата како решенија што би придонеле за исполнување на целите за намалување на емисиите. Тоа би отворило простор за нови инвестиции во развој на почисти мотори со внатрешно согорување, наместо нивно целосно укинување.

Земјите членки би биле ослободени и од обврската за воведување задолжителни квоти за електрификација на големите деловни возни паркови, што претставуваше дополнителен притисок врз стопанството.

Автомобилската индустрија слави, еколозите негодуваат

Ваквиот пресврт веднаш предизвика бројни реакции низ Европа. Големите производители на автомобили го дочекаа договорот со олеснување, бидејќи им носи поголема правна предвидливост во критичен момент на економска криза.

Од групацијата „Volkswagen“ порачаа дека спогодбата испраќа „силен сигнал што покажува одговорност кон индустријата“. Додадоа дека пофлексибилните правила им овозможуваат да ја продолжат борбата за заштита на климата без да ја загрозат конкурентноста на пазарот.

Слично размислуваат и во компанијата „Stellantis“, каде што истакнуваат дека новите правила оставаат повеќе простор за понатамошен развој и иновации.

Од друга страна, организациите за заштита на животната средина изразија големо незадоволство, нарекувајќи го компромисот „капитулација пред автомобилската индустрија“.

Еколошките активисти предупредуваат дека укинувањето на обврската за компензација на преостанатите 10 отсто од емисиите би претставувало опасно ублажување на зелената транзиција, поради што Европа би можела да ја изгуби водечката позиција во климатската политика.

„Made in Europe“ како штит од Кина

Франција, меѓутоа, не попушти без противуслуга. Додека Германија инсистираше на пофлексибилни правила за моторите, претседателот Емануел Макрон доби поддршка за воведување посилни протекционистички мерки под ознаката „Made in Europe“, односно „Произведено во Европа“.

Според договорот, државните субвенции и јавните набавки во рамките на Европската Унија првенствено би биле насочени кон возила што во најголем дел се произведени во европски фабрики.

Целта е јасна заштита на домашната индустрија од сè поголемата конкуренција на евтините кинески електрични автомобили.

Сепак, независните економски аналитичари предупредуваат на потенцијален проблем: кинеските производители реагираат значително побрзо од европската администрација.

Додека Европа ги менува прописите и се обидува да постави економски бариери, кинеските компании веќе наголемо градат фабрики на европска почва. На тој начин би можеле целосно да заобиколат дел од протекционистичките ограничувања.

Заедничкиот предлог на Берлин и Париз треба да биде разгледан во институциите на Европската Унија. Иако зад него стојат двете најголеми економии на Унијата, конечниот исход сè уште не е извесен.

Евентуалните измени би можеле значително да влијаат врз иднината на европскиот автомобилски пазар и врз положбата на бензинските, дизелските и хибридните модели по 2035 година.