Масовните студентски демонстрации во албанскиот главен град, Тирана, во текот на изминатите 24 часа прераснаа во долготрајни и насилни судири со полицијата.
Демонстрантите запалија згради на државни институции и простории на банки, искршија излози и фрлаа камења кон полициските службеници. Полицијата употреби водени топови и солзавец за да ја растера толпата.
23 полицајци и шест други лица побарале лекарска помош, додека 35 лица се приведени. Пожари беа пријавени во зградата на Министерството за образование и на две локации на банки, вклучително и во филијала на „Рајфајзен банка“ во близина на Министерството.
Оваа ескалација претставува најсериозен излив на насилство насочен против владата на премиерот Еди Рама, откако летово започна долготрајниот бран протести. Незадоволството постепено прерасна во движење против корупцијата, актуелната власт и недостигот на доверба во политичката елита.
Демонстрациите во Тирана започнаа поради растечкото незадоволство кај младите во однос на состојбата на универзитетите, условите во студентските домови, трошоците за високо образование и реалноста на секојдневниот живот.
Студентските организатори како главни проблеми ги наведуваат недоволната финансиска поддршка, зголемувањето на школарините и неизвесните кариерни перспективи по дипломирањето.
Десетици илјади луѓе излегоа на улиците на главниот град. Протестот брзо се прошири надвор од барањата поврзани со образовниот систем, прераснувајќи во демонстрации против владата на Еди Рама.
Властите го осудија насилството и предупредија дека поединците кои напаѓаат полицајци, подметнуваат пожари во згради или уништуваат имот, ќе сносат лична одговорност пред законот.
Заменик-премиерката, Албана Кочиу, изјави дека, иако правото на протест е легитимно, тоа не може да послужи како оправдување за насилство, уништување на урбаната инфраструктура или улични судири. Таа ги повика студентите и граѓаните, кои го поддржуваат мирното изразување на ставовите, да се оградат од вандализмот.
Албанскиот претседател, Бајрам Бегај, го осуди насилството и повика на смирување на ситуацијата. „Правото на мирен протест е темел на демократијата и должност на државата е да го гарантира. Сепак, насилството не може да биде средство за изразување незадоволство, а употребата на сила од страна на полицијата не смее да ги надмине законските граници и принципот на пропорционалност“, изјави Бегај.
Претседателот ги покани младите да се вклучат во дијалог со него.
Инвестициските планови во кои се вклучени Џаред Кушнер и неговата фирма „Афинити партнерс“ предвидуваат развој на туризмот од голем обем долж јужниот брег на Албанија, вклучувајќи проекти во близина на островот Сазан и крајбрежната област Звернец. Вредноста на еден од овие проекти се проценува на околу 1,4 милијарди евра. Областа околу лагуната Нарта и заштитените крајбрежни зони во јужна Албанија имаат голема вредност од аспект на зачувување на природата; според меѓународни извештаи, тие претставуваат живеалиште за фламинга, фоки и морски желки. Организациите за заштита на животната средина предупредија на потенцијалните ризици по биодиверзитетот, доколку изградбата и придружната инфраструктура навлезат во овие чувствителни природни предели.
Противниците на проектот изразија загриженост не само во однос на влијанието врз животната средина, туку и во однос на транспарентноста на процесот. Во извештај од 4 јуни, Специјалното обвинителство на Албанија за борба против корупцијата и организираниот криминал започнало истрага за средства поврзани со стекнувањето и продажбата на земјиште наменето за овие инвестиции.
Албанскиот премиер, Еди Рама, застана во одбрана на туристичките инвестиции, тврдејќи дека тие можат да привлечат капитал, да отворат работни места и да го поддржат развојот на земјата како туристичка дестинација.
Критичарите, сепак, сметаат дека економските придобивки не можат да го оправдаат недостатокот на транспарентност или потенцијалната штета врз заштитените природни подрачја.
Европската унија изрази загриженост поради насилната ескалација во Тирана. Делегацијата на ЕУ во албанскиот главен град соопшти дека е запознаена со извештаите за прекумерна употреба на сила од страна на полицијата врз демонстрантите и новинарите, при што повика на итна истрага и намалување на тензиите.
фото/ЕПА
Денес
