Дали жешкото лето значи дека ќе имаме ледена зима? По Ел Нињо, сега се зборува за поларен вртлог - еве што ја очекува Европа

Точка

09/10/2026

18:22

422

Големина на фонт

а а а

Овој временски феномен ќе го достигне својот врв само кон крајот на есента или почетокот на зимата. Експертите предупредуваат дека овогодишниот Ел Нињо би можел да биде „најсилниот од кога паметиме“, што ја зголемува веројатноста дека 2027 година ќе биде најтоплата година досега.

Температурите на површината на морето во екваторијалниот дел на Тихиот Океан веќе ги надминаа највисоките вредности забележани за време на сите претходни епизоди на Ел Нињо, а се очекува овој временски феномен да го достигне својот врв дури кон крајот на есента или почетокот на зимата.

Експертите проценуваат дека екстремната топлина поврзана со Ел Нињо би можела да доведе до уште 451.000 смртни случаи во периодот од јуни 2026 до февруари 2027 година. Дополнителното затоплување, исто така, создава услови за појава на екстремни временски услови, како што се шумски пожари и поплави.

За време на претходните епизоди на Ел Нињо, зголемен ризик од поплави беше забележан во Јужна Америка, јужниот дел на САД, Источна Африка и Централна Азија. Во исто време, ризикот од суши и шумски пожари се зголемува во големи делови од Австралија, северните делови на Јужна Америка и одредени азиски земји, како што е Индонезија.


Сепак, во Европа, временските последици од Ел Нињо се генерално многу поиндиректни и помалку изразени. Се верува дека нестабилните временски услови би можеле да се интензивираат подоцна во годината, па затоа се очекува поблага, поврнежлива и поветровит есен и почеток на зимата.

Зошто тогаш расте стравот дека Европа ќе биде погодена од голем леден бран оваа зима?

Што е ненадејно затоплување на стратосферата?

Секоја зима, силни западни ветрови циркулираат околу половина од стратосферата, слојот на атмосферата што се протега од околу 10 до 50 километри над површината на Земјата. Овој феномен е познат како стратосферски поларен вртлог (SPV), кој циркулира околу студениот воздух високо над Арктикот.

Меѓутоа, кога Ел Нињо ќе го достигне својот врв, поларниот вртлог може да ослабне. Ова ја зголемува веројатноста за појава на феномен познат како „ненадејно стратосферско затоплување“ (SSW), што пак може да го зголеми доаѓањето на студено време.

Ненадејното стратосферско затоплување е феномен за време на кој температурите во стратосферата нагло се зголемуваат, дури за 50 степени Целзиусови за само неколку дена. Кога студениот воздух од горните слоеви на стратосферата почнува да се движи, тој може да влијае на обликот на млазниот тек, додека студениот воздух се спушта од стратосферата во тропосферата.

„Овој феномен обично се формира над Северниот Атлантик и Скандинавија. Ова значи дека северна Европа, вклучувајќи ја и Велика Британија, веројатно ќе има долг период на суво и студено време, додека во јужна Европа ќе биде претежно поблаго, површински и поветровито. Студени источни ветрови се развиваат на границата на овие области, а во некои случаи падот на температурата доведува до снежни врнежи“, наведува Британската метеоролошка служба.

Дали Ел Нињо ќе предизвика леден бран во Европа?

Неколку медиуми неодамна предупредија дека Европа може да биде погодена од леден бран ако Ел Нињо го достигне својот врв и го ослабне поларниот вртлог.

Сепак, зимското време во Велика Британија и континентална Европа е под влијание на широк спектар фактори, вклучувајќи ги и климатските промени. На пример, истражувањето од Универзитетот во Њукасл во 2025 година покажа дека согорувањето на фосилните горива ги забрзува промените во зимските врнежи во Велика Британија и Европа, речиси 25 години порано од очекуваното.


Многу фактори што влијаат на времето во Европа не можат да се предвидат толку однапред. Всушност, метеоролозите можат сигурно да предвидат поединечни епизоди на ненадејно стратосферско затоплување само околу една недела однапред.

„Иако постои позната врска помеѓу Ел Нињо и постудените зими во Велика Британија, тој исход во никој случај не е загарантиран“, изјавил Греам Меџ, портпарол на Метеоролошката служба.

„Зимските временски услови во Велика Британија се под влијание на многу други фактори, вклучувајќи го и Ел Нињо. Зимската прогноза е одредена од меѓусебната поврзаност и рамнотежата на овие фактори, а не само на еден од нив“, објасни експертот.