Новата расправа за „вештачката интимност“ поставува непријатно, но важно прашање: што се случува кога алатката за размислување ќе стане замена за пријател, партнер или терапевт?
Четботот е достапен на полноќ, не прекинува, не се заморува и често одговара со тон што делува внимателно и охрабрувачки. Поради тоа, сè повеќе луѓе го користат за да ги разјаснат чувствата, да подготват тежок разговор или едноставно да ја ублажат осаменоста. Сепак, новата расправа за „вештачката интимност“ поставува непријатно, но важно прашање: што се случува кога алатката за размислување ќе стане замена за пријател, партнер или терапевт?
Социологот од „MIT“, Шери Туркл, во новата книга „Artificial Intimacy“ предупредува дека убедливиот јазик не е исто што и емпатијата. Четботот може да состави реченица што звучи грижливо, но нема искуство, одговорност ниту вистинска грижа за исходот. Токму таа разлика лесно исчезнува кога разговорот трае долго и кога системот памети детали, го приспособува тонот и речиси никогаш не покажува нетрпение.
Не е секоја употреба проблематична. AI може да му помогне на човекот да ги среди мислите пред разговор со партнерот, да најде понеутрален начин да каже што го мачи или да направи список со прашања за стручно лице. Истражувањата за осаменоста и четботовите сè уште даваат мешана слика: одредени експерименти бележат краткотрајно олеснување, додека други предупредуваат на зависност и слабеење на вистинската социјална поврзаност при интензивна употреба. Затоа е поважно да се следи образецот отколку да се донесува пресуда за секоја поединечна порака.
Еден од корисните знаци за проверка е прашањето: дали овој разговор ме води кон луѓето или ме оддалечува од нив? Ако по допишувањето со AI полесно му се јавувате на пријател, посмирено разговарате со партнерот или појасно му го објаснувате проблемот на терапевтот, алатката веројатно служи како подготовка. Ако почнувате да криете колку време поминувате со четботот, ја избирате неговата безусловна согласност наместо вистински разговор или му препуштате важни одлуки, границата се поместила.
Вистинските односи се посложени токму затоа што другата личност има свои потреби, граници и поинакво гледиште. Недоразбирањето, чекањето, исправањето на грешката и способноста да слушнеме одговор што не ни се допаѓа не се дефекти во блискоста, туку дел од вештината за градење односи. Системот што постојано го потврдува корисникот може да биде пријатен, но не ја вежба заемноста.
Затоа, најздравата улога на AI-соговорникот е ограничена и јасна: бележник што одговара, помош при формулирањето или почетна точка за понатамошно размислување. За емоционална криза, здравствен проблем, насилство или сериозна осаменост е потребен човек што може да преземе одговорност и да дејствува. Технологијата може да ни помогне да ги најдеме зборовите, но не би требало да стане место на кое престануваме да си ги кажуваме едни на други.
