Како што расте загриженоста поради Алцхајмеровата болест, многумина се прашуваат дали уште сега можат да направат нешто за да го намалат ризикот во подоцнежниот животен период. Д-р Дејвид Перлмутер, невролог и автор на книгата „Brain Defenders“, истакнува дека многу навики кои влијаат врз здравјето на мозокот се изненадувачки едноставни и под наша контрола. „Деменцијата не е само неизбежна последица од стареењето или лошите гени“, изјави д-р Перлмутер за „Newsweek“.

„Генетиката секако е важна, но таа во никој случај не ја одредува нашата судбина. Денес знаеме дека многу фактори кои влијаат врз Алцхајмеровата болест започнуваат со децении пред појавата на првите симптоми и дека врз нив силно влијаат нашите секојдневни избори“, додаде тој и откри шест навики со кои го штити својот мозок.

Движењето е приоритет

Ако постои една навика на која д-р Перлмутер ѝ дава предност, тоа е физичката активност. „Седечкиот начин на живот е една од најголемите закани за мозокот“, вели тој. Вежба речиси секој ден и притоа комбинира аеробни вежби со тренинг за сила.

Аеробната активност помага да се зголеми протокот на крв во мозокот и го поттикнува создавањето на мозочниот невротрофен фактор (BDNF), протеин кој понекогаш се опишува како „ѓубриво за мозокот“. Од друга страна, тренингот со отпор помага во зачувување на мускулната маса, ја подобрува чувствителноста на инсулин и ги намалува воспалителните процеси. „Како што често велам, физичката активност е најблиското нешто до магична пилула за мозокот што го имаме“, истакнува д-р Перлмутер.

Ограничен внес на алкохол

Научните ставови за алкохолот и здравјето на мозокот значително се променија во последните години. Иако долго време се сметаше дека една чаша вино може да биде добра за здравјето, па дури и да го намали ризикот од Алцхајмерова болест, д-р Перлмутер наведува дека актуелните докази укажуваат на нешто друго. Според нив, не постои целосно безбедно ниво на консумација на алкохол кога станува збор за општото здравје, па така ниту за здравјето на мозокот.

„Алкохолот придонесува за воспалителни процеси, го нарушува сонот, а со текот на времето се поврзува со атрофија на мозокот и зголемен ризик од деменција“, вели тој. „Повремено уживам во пијалак, но мојата консумација на алкохол е минимална.“

Важноста на социјалните контакти

Иако д-р Перлмутер за себе вели дека по природа не е претерано друштвена личност, свесно се труди да одржува блиски односи. Поврзаноста меѓу осаменоста и деменцијата станува сè потешко да се игнорира. Голема метаанализа од 2024 година, која опфати повеќе од 600.000 учесници, покажа дека луѓето кои се чувствуваат осамено имаат 31 процент поголем ризик од развој на деменција.

„Фактот дека дружењето воедно е и еден од најефикасните начини за намалување на ризикот од деменција секако е дополнителен бонус“, додава д-р Перлмутер.

Заштита на слухот

Заштитата на слухот можеби не е првото нешто што луѓето го поврзуваат со превенцијата на деменција, но д-р Перлмутер смета дека заслужува многу поголемо внимание. „Ако се најдам во исклучително бучна средина, често користам слушалки со функција за поништување на бучавата“, вели тој.

Губењето на слухот сè почесто се препознава како еден од најважните фактори на ризик врз кои можеме да влијаеме. Освен што го отежнува разговорот, проблемите со слухот можат да доведат до повлекување од општеството, што дополнително влијае врз когнитивното здравје. „Заштитата на слухот денес воедно е и заштита на мозокот за децениите што доаѓаат“, порачува д-р Перлмутер.

Редовен сон

Д-р Перлмутер не го смета спиењето за изгубено време, туку за еден од најважните периоди за одржување на мозокот. За време на длабокиот сон, мозокот го активира таканаречениот глимфатички систем, мрежа задолжена за отстранување на отпадните материи од мозочното ткиво.

Лошиот сон, како што наведува, може да ги зголеми воспалителните процеси, да го подигне нивото на хормоните на стрес и да ја влоши инсулинската резистенција. „Не го гледам спиењето како време во кое ништо не се случува“, вели тој. „Го сметам за еден од најактивните периоди за одржување и закрепнување на мозокот.“

Избегнување ултрапреработена храна

Ултрапреработената храна е уште една работа што д-р Перлмутер намерно ја избегнува. Во оваа категорија спаѓаат намирници како пакувани колачи, чипс, засладени житарки, газирани пијалаци, брза храна и многу готови замрзнати јадења. Иако расте загриженоста поради нивното влијание врз здравјето, неодамнешна анализа на „CDC“ покажа дека ултрапреработената храна сочинува околу 53 проценти од калориите што ги консумираат возрасните лица во САД.

Д-р Перлмутер укажува на сè поголем број истражувања објавени во списанието „Journal of Prevention of Alzheimer’s Disease“. Овие истражувања ја поврзуваат исхраната богата со ултрапреработени производи со полоши когнитивни резултати, воспалителни процеси, метаболички нарушувања и инсулинска резистенција.

„Овие истражувања илустрираат нешто што луѓето веднаш го разбираат“, вели тој. „Она што денес одлучуваме да го јадеме го обликува здравјето на нашиот мозок утре.“ За д-р Перлмутер пораката е едноставна: секојдневните избори можат да имаат трајни последици врз здравјето на мозокот. „Имаме многу поголемо влијание врз тоа отколку што мислат повеќето луѓе“, заклучи тој.