Петмина алпинисти од Босна и Херцеговина трагично загинаа, додека двајца беа спасени за време на обидот за искачување на Елбрус, највисокиот планински врв во Европа и Русија. Иако поради својата инфраструктура привлекува илјадници планинари, оваа планина е позната по екстремните услови, поради кои важи за една од најопасните во светот.
Елбрус е кавкаски гигант и највисокиот планински врв не само во Русија, туку и во цела Европа. Со импресивна надморска височина од 5.642 метри, гордо ја носи титулата на еден од „Седумте врвови“ (Seven Summits) – листата на највисоките планини на секој од седумте континенти. Од геолошки аспект, Елбрус е заспан стратовулкан со два препознатливи врвови – западниот (повисокиот) и источниот (5.621 метар), а неговите падини се покриени со стотици квадратни километри вечен мраз и повеќе од дваесет огромни глечери.
Иако во алпинистичките кругови не важи за технички најтешката планина, бидејќи искачувањето по стандардната јужна рута во најголем дел не бара вертикално качување, користење јажиња на карпи или напредни алпинистички вештини, Елбрус секоја година одзема десетици човечки животи. Зошто?
Главната причина лежи во привидната леснотија на пристапност, која создава смртоносна замка. На јужната страна на планината е изграден систем на жичници што може да ги пренесе алпинистите до височина од дури 3.800 метри, до познатата станица Гарабаши. Покрај тоа, комерцијалните експедиции често користат ратраци (машини за движење по снег), кои можат да ги однесат алпинистите и до 4.700 метри надморска височина.
Таквата инфраструктура привлекува огромен број аматери и туристи кои ја потценуваат планината, тргнувајќи на искачување без соодветна физичка подготовка, аклиматизација и свест за вистинските опасности што ги носи високогорството.
Она што го прави Елбрус една од најсмртоносните планини во светот е суровата комбинација од неколку клучни фактори, а пред сè екстремната микроклима. Времето на Кавказ е познато по тоа што може целосно да се промени за само неколку минути, па ведро и сончево утро многу брзо може да се претвори во разорна снежна бура.
На височини над 5.000 метри, ваквите услови се проследени со оркански ветрови чија брзина редовно надминува 100 километри на час, додека температурите паѓаат и до-30 Целзиусови степени. Во такви услови смрзнатини можат да настанат за само неколку минути, а телото многу брзо ја губи неопходната топлина.
Кога ќе удри бура, облаците, снегот и маглата се спојуваат во таканаречениот феномен „whiteout“ или целосна белина, при што е невозможно да се разликува небото од земјата. Во такви услови алпинистите лесно ја губат ориентацијата, а дури и отстапување од безбедната патека за само неколку метри често води директно во области со длабоки и скриени глечерски пукнатини.
Дополнителен, а често и пресуден проблем е висинската болест.
На надморска височина над 5.000 метри нивото на кислород е значително пониско, а поради брзото искачување со жичници и ратраци до високопланинските кампови, многу организми немаат доволно време да се приспособат. Недостигот од кислород предизвикува тешка збунетост и губење на силата, а во екстремни случаи и едем на мозокот или белите дробови, што целосно ги онеспособува алпинистите самостојно да се движат и да избегаат од бурата што се приближува.
Кога сите овие фактори ќе се спојат, спасувањето станува речиси невозможна мисија. Поради орканските ветрови и слабата видливост, хеликоптерите не можат да полетаат, а спасувачите на терен ги ризикуваат сопствените животи, па евакуацијата на оние кои ќе останат заробени во „зоната на смртта“ мора да почека додека не се смири невремето.
